نانو تکنولوژی در محیط زیست
ساعت ۱۱:٤۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٢۳ 
غشاي نانو فيلتراسيون استفاده از غشاي نانوفيلتراسيون جهت حذف نمك هاي چندظرفيتي عناصري مانند كلسيم، آهن، منگنز، اورانيوم و برخي آفت كشها، راهكار ديگري است كه توسط فناوري نانو ارائه مي‌گردد.
تصفيه آبهاي سطحي و زيرزميني و نيز حذف ميكروارگانيزم ها و كاهش تيرگي و سختي آب و دفع شوري و نمك زدايي آب از ديگر فوايد فنا وري نانو مي‌باشد.
- نانو ذراتوجود نانوذرات در رنگ ها باعث مي‌شود كه رنگها با خواص مطلوب و بهبوديافته با مصرف حلال هاي كمتر توليد شوند. فعاليت سطحي بالاي نانو ذرات نشان دهنده يكي از جالب ترين خصوصيات اين مواد مي‌باشد كه مي‌تواند كاربردهاي وسيعي در صنعت داشته باشد.
انتظار مي‌رود فناوري نانو نقش مهمي در حذف آلاينده‌ها ايفا كند، اصلاح خاك آلوده با استفاده از اين فناوري به راحتي صورت پذيرد و همچنين در توسعه فرآيند توليد سبز كه انتشار و توليد مواد زائد را كاهش ‌دهد، مهم واقع شود. فناوري نانو موجب كاهش مصرف مواد خام مورد نياز شده و بنابراين از منابع طبيعي محافظت مي‌نمايد. بطور كلي فناوري نانو با كارآمدكردن دستگاه ها و ابزار مورد استفاده در بخش هاي مختلف و نيز با كاهش مصرف ماده خام و انرژي گامي مؤثر در جهت حفاظت از منابع طبيعي و محيط زيست برداشته است. 2- تأثيرات مخرب فناوري نانو بر محيط زيست ذرات نانو و فناوري نانو جداي از مفيد بودن مي‌توانند داراي خطرات احتمالي نيز باشند، بنابراين بايد مسائل مرتبط با ايمني و خطرات احتمالي همراه با اين روش هاي جديد را در نظر گرفت. ذرات نانو ممكن است سرعت جهش(mutation) باكتريها را افزايش دهند و تهديدي بالقوه براي محيط زيست و سلامت انسان باشند. عليرغم اينكه فناوري نانو محصولات موجود را مؤثرتر و كارآمدتر مي‌نمايد، اندازه اين ذرات كه جزء خواص مهم آنها است، مي تواند سلامتي و محيط زيست را تهديد ‌نمايد. اين ذرات از گرده‌هاي گل گياهان و مواد حساسيت زاي معمولي نيز كوچكتر هستند و مي‌توانند توليد حساسيت نمايند. اين ذرات مي‌توانند به سيستم دفاعي و ايمني بدن موجودات زنده و انسان حمله كنند. بعضي از اين ذرات مي‌توانند پس از تنفس به كيسه‌هاي هوايي ريه‌ها آسيب برسانند كه در اين بين ماكروفاژها سعي مي‌كنند تا آنها را از بين ببرند و مانع از عبور اين ذرات و ورود آنها به خون شوند وليكن ماكروفاژها در تشخيص ذرات با قطر كمتر از 70 نانومتر دچار مشكل مي‌شوند و اين ذرات مي‌توانند به آساني در خون نفوذ نمايند. گزارش شده است كه نانوذرات مانند كربن سياه و دي‌اكسيدتيتانيوم كه در فرآيندهاي صنعتي كاربرد زيادي دارند و به آلودگي هوا نيز كمك مي‌كنند، موجب ايجاد التهاب و جراحت هاي پوستي شده و در ريه باقيمانده و انباشته مي‌گردند. ذرات اكسيدروي و دي‌‌اكسيد تيتانيوم باعث توليد راديكال هاي آزاد در سلول پوستي شده و به DNA آسيب مي‌رسانند و اين آسيب به DNA موجب جهش (mutation) مي‌شود و تغييراتي در ساختمان پروتئين به وجود مي‌آورد كه ممكن است باعث سرطان و تومور شود.
بنظر مي‌رسد كه اكتيويته سطح و اندازه ذره عوامل اصلي در سمي بودن نانو ذرات ‌باشند. منابع احتراق مانند اجاق هاي خوراكپزي گازي، احتراق گاز صنعتي و انواع وسايل گرم كننده خانگي موادي را توليد مي‌كنند كه محتوي صدها يا هزاران نانولوله كربني هستند و ساختارهاي نانو كريستالي دارند. شواهد حاكي از آن است كه نانولوله‌هاي كربني فرآوري نشده مي‌توانند آئروسل را در طي جابجا كردن به وجود آورند. كارخانجاتي كه موادي بر پايه نانولوله‌هاي كربني مانند فولرن توليد مي‌كنند، مي‌توانند باعث از بين رفتن گلوتامين و آسيب اكسيداتيو بر مغز ماهيان شوند. همچنين فولرن در خاك مي‌تواند حركت كرده و توسط كرم هاي خاكي جذب شود و به اين ترتيب وارد زنجيره غذايي شود.
نانوذرات طبيعي احتراق احتمالاً مهمترين منبع توليد ذرات نانوي طبيعي در محيط‌زيست مي‌باشند. انتشار نانوذرات مهندسي شده در محيط ‌زيست خطرناك‌تر از ذرات طبيعي است، زيرا آنها مواد جديدي هستند و انسان‌ها و موجودات زنده ديگر ممكن است داراي مكانيزم هاي دفاعي كافي در مقابل آنها نباشند. بررسي‌ها نشان مي‌دهد كه بطور كلي ذرات نانوكربني و دي‌اكسيدتيتانيوم سمي‌تر از ذرات بزرگ همان مواد هستند.
جمع بندي و تحليلدر سالهاي اخير، پيشرفتهاي سريع علوم و فنون به وي‍‍ژه در زمينه نانوتكنولوژي، تحولاتي بزرگ را در زمينه هاي پزشكي، كشاورزي، صنعت، محيط زيست و علوم پايه زيستي در پي داشته است.
امروزه نقش نانوتكنولوژي در همه ابعاد روشن است، اما جنبه ديگر اين توانمندي، خطرات احتمالي مرتبط با استفاده از محصولات فناوري نانو است كه در صورت رعايت نكردن قوانين و مقررات خاص ايجاد مي شود. بنابراين ضمن تاكيد بر اهميت فناوري نانو، لازم است آيين نامه هايي جهت انجام ايمن و سالم استفاده از محصولات نانو تهيه و تدوين گردد تا بر اساس آن بتوان كنترل و نظارت بر كليه فعاليتهاي نانوتكنولوژي را اعمال كرد. در واقع دولتها موظفند كه علاوه بر تدوين استراتژي ملي و تصويب چارچوب سازماني براي نانوتكنولوژي، شرايط قانوني تحقيق و توسعه را مشخص نمايند. از اينرو پيشنهاد مي شود يكي از اين زيرساختهاي قانوني، قانون ايمني نانو (
nanosafety) باشد. در واقع، ايمني نانو به سياستها و روشهاي اتخاذ شده جهت اطمينان ازكاربرد بي خطر محصولات نانو از نظر محيط زيست و سلامت انسان اطلاق مي شود. از اينرو تدوين اين سياستها و قوانين امري ضروري بنظر مي رسد. كما اينكه در حال حاضر در برخي از كشورهاي پيشرفته مانند ايالات متحده امريكا، انگلستان، فرانسه، آلمان و ژاپن قوانين ايمني نانو وجود دارد و در هر يك از بخش هاي مرتبط با محصولات نانو كميته هايي مشغول فعاليت مي باشند. كشورهايي مانند چين و هند نيز قوانيني در اين مورد وضع كرده اند و در حال سازماندهي كميته ها مي باشند. از اينرو تدوين اين قوانين و برنامه ريزي جهت سازماندهي كميته هاي مرتبط، در كشور ما نيز امري ضروري بنظر مي رسد.
 
کلمات کلیدی: