تحولات آینده صنعت پلیمر و تأثیرات بیوتکنولوژی و نانوتکنولوژی بر آن
ساعت ٤:۳٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٧/۳٠ 

تحولات آینده صنعت پلیمر و تأثیرات بیوتکنولوژی و نانوتکنولوژی بر آن

مطلب زیر، از سخنرانی آقای دکتر باریکانی در ششمین همایش علوم و تکنولوژی پلیمرها استخراج شده است و به تحولات آینده صنعت پلیمر و تأثیرات رشد بیوتکنولوژی و نانوتکنولوژی بر آن اشاره­ای می­کند. دکتر باریکانی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران و استاد نمونه کشور در سال ۱۳۸۲ می­باشد:

دوره­های تکامل علم و تکنولوژی


اگر دوره­های تکامل تولید علم و تکنولوژی را مورد بررسی قرار دهیم، زمانی در عصر کشاورزی قرار داشتیم؛ سپس عصر صنعت شکل گرفت و بعد از آن نیز عصر اطلاعات که در عصر اطلاعات، دانش (Knowledge) به عنوان نیروی هدایت­گر عمل می­کردند. عصر حاضر، عصر ارتباطات است که در این عصر ایده­ها و در واقع بصیرت و دوراندیشی است که به عنوان نیروی محرک در همه زمینه­های تحقیقاتی عمل می­کند.

چرخه عمر تکنولوژی­ها


همانطور که ملاحظه می­شود در دوره­ای که از سال 1990 شروع و تا 2050 ادامه دارد نانو­تکنولوژی به عنوان یک عامل تعیین­کننده در همه تحقیقات اعم از صنعتی و غیرصنعتی ایفای نقش می­کند.

در تعریف نانو­تکنولوژی می­توان گفت زمینه­ای است که در آن دانشمندان سعی در دستکاری مواد در سطح فرامولکولی (Supera molecular) دارند که این فرایند منجر به ساخت مواد کاملاً جدید با خواص و عملکرد کاملاً جدید خواهد شد. نظیر موادی که در عین سبکی، فوق­العاده محکم، مقاوم و هوشمند هستند.

البته می­توان گفت که در این تکنولوژی جدید، علم شیمی هم نقش ایفا می­کند. در واقع شیمی و مواد شیمیایی در تعامل با علوم مولکولی هستند و به عبارتی دیگر شیمی در سطح نانوشیمی در این تکنولوژی جدید ایفای نقش می­کند.

البته نانوتکنولوژی به دو صورت در زمینه تحقیقات شیمیایی در آینده تأثیرگذار است: یکی سود­آور کردن فرایندهای شیمیایی و دیگری نوآوری در صنایع شیمیایی.

آینده صنایع پلیمری و مواد پلیمری


یکی از روندهای مؤثر بر صنایع پلیمری آن است که شرکتها از کسب و کار (Business) مواد به سوی کسب و کار علوم زندگی((Life sciences در حال سوق یافتن هستند.روند دیگر حرکت به سمت تولید قطعات و محصولات پلیمری به طور انبوه است؛ در واقع صرف مواد پلیمری تولید نمی­شوند بلکه محصولات پلیمری به صورت قطعات ساخته شده ارائه می­شوند. در این میان تولید پلیمرهای با کارایی بالا (High performance) و پلیمرهای عامل­دار (Functional) که نقش تعیین­کننده­ای در صنایع شیمیایی دارند، همچنان مورد توجه زیاد شرکت­ها هستند ولی روندی که در مورد این دسته از پلیمرها مشاهده می­شود نیز آن است که توسعه آنها توسط صنایعی که این مواد را به کار خواهند گرفت نظیر صنایع الکترونیک، صنایع پزشکی و غیره صورت می­پذیرد.

بنابراین در جمع­بندی مطالب بالا می­توان گفت که در آینده سود حاصل از کسب و کار پلیمرها، از قطعات ساخته شده از آنها حاصل می­شود و نه لزوماً از خود مواد پلیمری.

نقش R&Dها در سودآورکردن صنایع شیمیایی



مرکز تحقیق و توسعه (R&Dها) با افزایش بازدهی از طریق بهبود فرآیند و تکرار پذیرکردن از طریق به حداقل رساندن خطا، استفاده از منابع تجدیدپذیر و مصرف کمتر انرژی، صنایع شیمیایی را حمایت می­کنند. ابزار رسیدن به این هدف به وسیله بیوتکنولوژی و نانوتکنولوژی ایجاد خواهد شد.

به طور کلی فرض ما در ارائه یک دورنما برای صنایع پلیمری و تجارت مواد پلیمری بر این است که:

- اگرچه باریک­بینی در فعالیت­ها ممکن است در کوتاه­مدت به علت افزایش ارزش سهام مفیدتر باشد، ولی در درازمدت ممکن است به دلیل جلوگیری از نوآوری زیان­بار باشد.

- در آینده شرکت­های هیبرید (Hybrid) توسعه پیدا خواهند کرد و به خاطر وجود امکانات متنوع و به­کارگیری مهارت­های غیر معمول، نوآورترین شرکت­های تحقیقات پلیمری خواهند بود.

- علوم مواد (Material sciences) و علوم زندگی (Life sciences) در آینده فرصت­های زیادی را جهت نوآوری ایجاد می­کنند که در این راستا لازم است یک تعامل و تعادل صحیح بین این علوم به وجود آید. در واقع می­توان گفت که برآیند تحقیقات حاصل در زمینه بیوتکنولوژی و نانوتکنولوژی، تعیین­کننده آینده تحقیقات پلیمری خواهد بود.

طبیعت و دستاوردهای مصنوعی


طبیعت نقش مؤثری در هدایت ما ایفا می­کند. با دقیق شدن در طبیعت مثلاً در مورد گیاهان، در چگونگی و نحوه قرارگرفتن استخوان­های جانوران و انسان­ها، در ساختار ماهیچه­ها و غیره، در همه اینها عمل بهینه­سازی (Optimise) به خوبی مشاهده می­شود.

مقایسه مواد طبیعی و سنتزی


در مواد سنتزی انتخاب اجزا بر اساس قیمت است ولی در مواد طبیعی انتخاب اجزا بر اساس بازیافت کامل آنها و کمترین انرژی مورد نیاز برای ایجادشان است. مواد طبیعی دارای خواص ساختاری بسیار مناسبی هستند و کنترل دقیقی در سطوح مولکولی آنها انجام می­گیرد؛ بهینه­ترین طراحی ماکروسکوپیک در آنها صورت گرفته است. در حالیکه در مواد سنتزی تمرکز روی بهینه کردن یک جنبه خاص صورت می­گیرد. در مواد سنتزی ممکن است که ما مواد را ساده و سریع مثلاً با یک قالب­گیری تزریقی ایجاد کنیم ولی با نظم فرامولکولی سازگاری ندارند.

در نهایت موارد زیر را میتوان از طبیعت آموخت:

بازیافت کامل مواد

کنترل در سطح مولکولی

نظم بخشیدن در سطح نانو

پلیمرهای عامل­دار با فرایند پذیری وخواص ساختاری خوب

هم­افزایی بین علوم مواد و علوم زندگی
هم­افزایی بین علوم مواد و علوم زندگی باعث می­شود که:

الف) ما از جعبه­ابزار علوم زندگی (بیوتکنولوژی، Fermentation، Enzymology ) استفاده می­کنیم:

- برای تولید منومرها یا پلیمرها

- برای اصلاح و عامل­دار سازی پلیمرها

ب) از جعبه ابزار علوم مواد برای کاربردهای علوم زندگی استفاده می­کنیم:

- بسته­بندی­های هوشمند

- برای تولید پلیمرهای زیست­سازگار و قابل بازیافت در طبیعت

به سوی نانوتکنولوژی مولکولی

بررسی­ها نشان می­دهند که تحقیقات ما زمانی در سطح ماکرو و بعد میکرو بود و اکنون در سطح نانو است. در واقع جهت­گیری ما از سال 1950 تا 2050 به­سمت نانوتکنولوژی است و علوم آینده در این راستا قرار می­گیرند. باید به جهت­گیری خود توجه کنیم و وضعیت آینده را در نظر بگیریم. مثلاً در کارخانجات فعلی، هر بار محصول متفاوتی با فرآیند متفاوت تولید می­کنیم، به مصرف انرژی و مواد اولیه زیادی نیاز داریم و ضایعات فراوان است. ولی در صنایع آینده سیستم عوض می­شود و گیاهان به عنوان کارخانجات تولید کننده عمل خواهند کرد. سیستم­ها از طریق آنزیم­ها کنترل می­شوند و توجه ما به حرکت تک­تک مولکول­ها در طی یک فرآیند معطوف خواهد شد.

نتیجه­گیری کلی


درست پرداختن به پدیده­ها در پلیمرها، طراحی و سنتز پلیمرهایی که در آنها مجموعه­ای از باندهای هیدروژنی وجود دارد و ساخت سیستم­های ایده­آل باعث می­شود که محدودیت­های ژنتیکی برداشته شود. سنتز پلیمرها به سمت آنهایی که حلال (Media) آنها آب است گرایش پیدا خواهند کرد و کاربرد پلیمرها، در ساخت ابزارهای پلاستیکی الکترونی که حجم بالایی از مواد نیمه­هادی را ایجاد می­کنند، افزایش پیدا خواهد کرد.

شرکت­های هیبرید ایجاد شده، توسعه می­یابند و این شرکت­ها برای ایجاد تعادل و تعامل صحیح بین تمرکز­گرایی و تنوع­گرایی نقش بسیار مهمی را ایفا می­کنند.

تصور ما بر اینست که همراهی علوم مواد و علوم زندگی می­توانند فرصت­های بیشماری را در آینده برای تحقیقات فراهم آورند و بیشترین فرصت­ها و رقابت­ها در جهش به سمت پیچیدگی بیشتر مواد سنتزی ایجاد خواهد شد و نهایتاً فرامولکول­های پلیمری بر پایه پیوندهای هیدروژنی، در آینده بیشترین زمینه تحقیقات و پیشرفت را فراهم خواهند نمود.


کلمات کلیدی:
 
کنت مونت کریستو
ساعت ۱٠:٤٥ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/٧/٢٩ 

کنت مونت کریستوLe Comte de Monte-Cristo. رمان مردم‌پسندی از الکساندر دوما (1802-1870)، نویسنده فرانسوی، منتشر شده به سال 1845. ادمون دانتس، دریانوردی زندانی و مسافری مرموز با چندین چهره، می‌خواهد با ثروت‌های افسانه‌وار خود طبقه اشراف پاریس را به هم بریزد. دانتس در 1815، در روز ازدواجش،‌ به اتهام دروغین طرفداری از ناپلئون در بندر مارسی زندانی می‌شود و بر اثر سعایت رقیب عشقی‌اش، فرنان، و رقیب تجاری‌اش، دانگلار، مدت چهارده سال محبوس می‌ماند و این واقعه، در عین حال، به نفع مقاصد سیاسی یک قاضی جوان و جاه‌طلب به نام ویلفور است که در زندانی‌شدن او دست دارد. در محبس، با زندانی دیگری به نام آبه فاریا دوست می‌شود و آبه فاریا نقشه گنج سرشار جزیره مونت کریستو را در اختیار او می‌گذارد. دانتس با طرح بسیار ماهرانه‌ای از زندان می‌گریزد، گنج را به دست می‌آورد، به پاریس می‌رود و از سه دشمن خون‌خوار خود انتقام وحشتناکی می‌گیرد.

   دانتس از حد همه قوانین انسانی و الاهی فراتر می‌رود و مانند تقدیر، بی‌رحم و تزلزل‌ناپذیر می‌شود.      این کتاب، به سبب غنای ابداعات عجیب و غریبش و به لطف صفا و صداقت بیانش، هنوز هم می‌تواند برای خوانندگان جالب باشد. عجیب‌ترین ماجراها در این اثر نقل می‌شود. نویسنده پروای حقیقت‌نمایی ندارد. سبکش روی هم رفته روان و پویاست. با این همه، بسیاری از بخش‌های کتاب با حقیقت روان‌شناختی شخصیت‌ها و امکان وقوع ماجراها مغایرت دارد. شهرت کم نظیر این رمان با نمایشی که خود نویسنده بر اساس آن تنظیم کرد و بر صحنه آورد (سال 1848) ادامه یافت.                                                              


کلمات کلیدی:
 
دوپامین
ساعت ۱٠:٢٥ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/٧/٢٩ 

پژوهشگران آمریکایی کشف کردند که هورمون دوپامین که در مغز ترشح می شود نقش دوگانه ای داشته و تنها منجر به بروز نشاط و آرزو نمی شود بلکه سبب بروز ترس و هراس نیز است.
به گزارش خبرگزاری مهر، محققان دانشگاه کالیفرنیا در سانفرانسیسکو کشف کردند هورمون دوپامین نه تنها مسئول تولید نشاط و آرزو است بلکه در تولید هراس و ترس نیز دخالت دارد.

نتایج این یافته ها که در تازه ترین شماره مجله علمی The Journal of Neuroscience منتشر شده است می تواند در این خصوص توضیح دهد که چرا عملکرد بد سیستم دوپامین تنها در پدیده های وابستگی و اعتیاد شرکت ندارد بلکه نقش مهمی هم در بروز بیماریهای چون اسکیزوفرنی و بعضی از انواع هراسهای بی مورد ایفا می کند.

تاکنون اطلاعات بسیاری به دست آمده که نشان می دهند دوپامین تاثیرات مثبتی مثل پاداش و نشاط بر جای می گذارد اما نتایج این تحقیق اخیر حاکی از آن است که این هورمون می تواند از طریق عمل روی فضاهای مغزی همجوار با فضاهای مسئول پاداش سبب بروز رفتارهای منفی نیز بشود.

این محققان اثر دوگانه دوپامین را در هسته آکومبنس (هسته پاداش) مغز شناسایی کردند. این فضای مغزی در تحریک افراد و حیوانات در جستجوی منابع نشاط آوری چون غذا و ایجاد ترس مشارکت دارد.

این دانشمندان کشف کردند که توقف عملکردهای دوپامین بر روی هسته آکومبنس مغز رفتارهای جستجوی پاداش و نشاط و همچنین ترس را کاهش می دهد.

تحقیقات قبلی این محققان نشان می داد که مراکز مربوط به نشاط و ترس در هسته آکومبنس (هسته پاداش) تنها چند میلیمتر از هم فاصله دارند.

این محققان با آزمایش روی موشهای صحرایی دریافتند که تزریق دوپامین در بخش جلویی این ساختار تحریک گرسنگی را برمی انگیزد و موجب می شود که حیوان حداکثر سه برابر بیشتر از حالت نرمال غذا بخورد.

به گفته این دانشمندان، عملکرد دوپامین واحد است اما اثرات آن بستگی به این دارند که این ماده در کدام ناحیه مغزی عمل کند.
 

 


کلمات کلیدی:
 
حفره لایه اوزون درقطب جنوب
ساعت ۱۱:٥۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٧/٢۳ 
حفره لایه اوزون بر فراز قطب جنوب مجددا گسترش یافت    
سازمان جهانی هواشناسی اعلام کرد وسعت حفره اوزون بر فراز قطب جنوب به بزرگی این حفره در سال 2000 و 2003 رسیده است.

   به گزارش پایگاه ملی داده ها حفره ایجاد شده در لایه اوزون بر فراز قطب جنوب نسبت به سال گذشته بزرگتر شده است. این حفره در سال2000 بیشترین وسعت را یافت و پس از آن در سال 2003 مجددا گسترش بی‌سابقه‌ای پیدا کرد. 

   اوزون لایه محافظی از گاز در جو فوقانی زمین است که نوعی آلودگی هوا باعث سوراخ شدن آن می‌شود. امسال تشکیل این حفره به علت شرایط جوی دیرهنگام ظاهر شد و سریعتر از حد انتظار گسترش یافت. 

   این حفره که بر فراز قطب جنوب متمرکز است در حال حاضر 27 میلیون کیلومتر مربع وسعت دارد و انتظار می‌رود بازهم بزرگتر شود. 

   در سال 2003 وسعت حفره اوزون به 28 میلیون کیلومتر مربع رسید. 

   اوزون یک مولکول اکسیژن است که جلوی ورود پرتوهای خطرناک فرابنفش خورشید را که به گیاهان آسیب می‌رساند و عامل سرطان پوست و آب مروارید است می‌گیرد. 

  مواد شیمیایی مصنوعی به ویژه کلرین و کلروفلوروکربن‌ها به این لایه آسیب رسانده‌اند. 

   واکنش شیمیایی که باعث نازک شدن لایه اوزون می‌شود در دمای سردتر ارتفاعات بالا در زمستان نیمکره جنوبی که معمولا از اواخر ماه اوت تا ماه اکتبر ادامه دارد، به اوج خود می‌رسد. 

   پیمان بین‌المللی پروتکل مونترال که در سال 1987 به امضا رسید به کاهش تولید کلروفلوروکربن‌ها که شامل گازهای افشانه و سردکننده‌ها می‌شود انجامید.


کلمات کلیدی:
 
حفظ لایه اوزون
ساعت ۱۱:۳٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٧/٢۳ 

حفظ لایه اوزون (مبارزه با حفره‌ی اوزون)


از پروتکل "حفظ لایه‌ی اوزون" که در شهر مونترآل در کانادا به تصویب رسید، به عنوان یکی از مهم‌ترین قرارداد‌های حقوق بین‌الملل تجلیل می‌شود. این نشان‌ می‌دهد که می‌توان با تهدید‌های جهانی، مشترکاً مبارزه کرد.

http://www.dw-world.de/image/0,,2785909_4,00.jpg

گازهای فشار افشاننده‌ها کشنده لایه اوزون هستند

امروز "حفره‌ی اوزون"، تصویر هولناک ابتدایی خود را از دست داده است، حداقل در گزارش‌های خبری در رسانه‌ها. ولی در دهه‌ی ۱۹۸۰ دانشمندان، با ادراک این واقعیت که زمین در حال از دست دادن لایه‌ی حفاظی خود است، به وحشت افتادند. موضوع به مردم منتقل شد. توده‌‌ی مردم، وقتی پی بردند که خطر ابتلا به سرطان ناشی از اشعه‌ی مادون بنفش افزایش می‌یابد، نسبتاً سریع به خود آمدند.

وحشت موثر

میشائیل بوخویتتس، (Michael Buchwitz) که در "انستیتو‌ی فیزیک و محیط زیست" دانشگاه برمن کار می‌کند، می‌گوید: «آگاهی ما در آن زمان خیلی کم بود.» او اشاره می‌‌کند، دانشمندان می‌دانستند که گازهای آلاینده‌ی جو، لایه‌ی اوزون را از بین ‌می‌برند، "ولی ما فکر می‌کردیم که این روند خیلی آرام و نه این چنین سریع رخ می‌دهد."‌
با این‌حال، آن وحشت به واکنش سریع بی‌نظیری انجامید: دو سال پس از اولین اندازه‌گیری فشردگی لایه‌ی اوزون که در حال تراکم بود، "پروتکل مونترال درباره‌ی موادی که باعث از بین رفتن لایه‌ی اوزون می‌شوند" در ۱۶ سپتامبر سال ۱۹۸۷، به تصویب رسید.

این سند را تا به حال بیش از ۱۹۰ کشور امضاء کرده‌اند. مفاد این پروتکل، اقدامات جهانی را برا‌ی منع استفاده از موادی که منجر به تولید گازهای آلاینده‌ی جو می‌شوند، تنظیم‌ می‌کند، ضوابط تولید حداکثر این گازها را مشخص می‌سازد و نیز به کشورهای در حال رشد کمک می‌کند که به این اهداف‌، دست یابند.

زمان طولانی ترمیم

همه با این نظر موافقند که پروتکل مونترال یک موفقیت بزرگ در راه مبارزه با از بین‌رفتن محیط زیست و توفیقی عظیم در عرصه‌ی سیاست محیط زیستی جهانی است. ولی این سند چه تاثیر مشخصی داشته است؟ میشائیل بوخویتتس می‌گوید: «بیش از هرچیز این که ممنوعیت‌ها رعایت‌ می‌شوند.» اندازه‌گیری‌ها نشان می‌دهند که از شمار مولکول‌های گازهای آلاینده‌ در جو، به تدریج کاسته‌ ‌شده است.

حفره‌ی اوزون با این حال، ناپدید نشده‌است. میشائیل بوخویتتس توضیح می‌دهد که "بیش از ۱۰ سال است که حد اکثر ابعاد حفره‌های اوزون که به‌طور منظم بر فراز قطب جنوب پدید می‌آیند، اندازه‌گیری می‌شوند." بر فراز قطب شمال هم پدیده‌ی مشابهی، هر سال دیده‌می‌شود. هر‌چند که این امر در شکل ضعیف‌تری صورت می‌گیرد. با وجود موفقیت سند پروتکل، نمی‌توان روی ترمیم سریع لایه‌ی اوزون حساب کرد. میشائیل بوخویتتس می‌گوید: «مولکول‌های گازهای آلاینده عمری طولانی دارند. ده‌ها سال وضعیت‌شان ثابت‌ می‌ماند.» انتظار می‌رود که تازه در ۶۰ سال آینده، موقعیت سال‌های ۷۰ به دست آید.

عامل گرم‌شدن زمین

دانشمندان ولی کم خوش‌بین‌ نیستند. بوخویتتس در رابطه با گرم‌شدن جو زمین می‌گوید: «ما مطمئن نیستیم که وضعیت جهان در ۵۰، ۶۰ ساله آینده چگونه است. گازهای گلخانه‌ای که باعث افزایش گرما در سطح زمین شده‌اند، در سطوح بالاتر سبب سرما می‌شوند. و این امر به نوبه‌ی خود، روند ترکیب شیمیایی‌ای که لایه‌ی اوزون را از بین‌می‌برد، آسان می‌سازد.»

به این ترتیب، همه چیز به هم مربوط می‌شود. این قانون طبیعت است. و با پیدایی حفره‌ی اوزون برای اولین بار روشن می‌شود که : گازی که در قوطی اسپری هست، می‌تواند مسائلی با ابعاد جهانی به‌وجود آورد. این هم روشن شده است که انسان می‌تواند با موفقیت این مسائل را حل کند. به این ترتیب پروتکل مونترال، مدلی جسارت‌آمیز ارزیابی می‌شود، هرچند که در آن تفاوت‌ها بارزترند: برای گازهای آلاینده‌ی جو مثل هیدروکربن‌های مختلف و اکسیدهای نیتروژن (CFC) می‌توان به‌سادگی جانشینی پیدا کرد، ولی متاسفانه نمی‌توان انتشار (امیسیون) گاز کربنیک را سریعاً کاهش داد.


کلمات کلیدی:
 
لایه اوزون
ساعت ۱۱:۳٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٧/٢۳ 

مقدمه

لایه اوزون قسمتی از استراتوسفر است که حاوی گاز طبیعی اوزون O3 است. اوزون توانایی جالب توجهی در جذب برخی از فرکانسهای اشعه فرابنفش دارد. لایه اوزون زیاد چگال نیست. اگر آنرا در تروپوسفر متراکم شود ضخامت آن تنها در حد چند میلیمتر می‌شود. اوزون در جو زمین عموما توسط شکستن مولکول دو اتمی اکسیژن به دو اتم تنها بوسیله نور فرابنفش بوجود می‌آید. اکسیژن تک اتمی با اکسیژن نشکسته ترکیب می‌شود و اوزون را بوجود می‌آورند. مولکول اوزون ناپایدار است و هنگامی که نور فرابنفش به آن برخورد می‌کند به یک مولکول اکسیژن و یک اکسیژن اتمی شکسته می‌شود. به این فرآیند مداوم واکنش زنجیره‌ای اوزون اکسیژن نامیده می‌شود. بدین ترتیب لایه اوزون در استراتوسفر بوجود می‌آید.



 


تخریب لایه اوزون

لایه اوزون می‌تواند در حضور کلر ، فلوئور و یا برم تخریب شود که عمدتا به آن سوراخ اوزون گفته می‌شود. این عناصر در برخی ترکیبات پایدار بخصوص کلرو فلوئورو کربنها (CFC) که به استراتوسفر راه یافته‌اند یافت می‌شوند که بوسیله فعالیت نور فرابنفش روی آنها تجزیه می‌شوند. گازهای نامبرده از هوا چگال‌ترند، به همین خاطر در سطح زمین پخش می‌شوند و تقریبا با اکثر مواد آلی واکنش می‌دهند. کلر اتمی این توانایی را دارد که به مولاریته اوزون را به اندازه تقریبا100000 برابر کاهش بدهد.

تراکم اوزون اتمسفری در لایه اوزون توسط یک عامل مهم جهانی تغییر می‌کند و آن دلیل این است که لایه اوزون در نزدیکی استوا ضخیمتر و در نزدیکی قطبها نازکتر است. ضخامت لایه‌های اوزون در نیمکره شمالی در سال تقریبا 4% کاهش می‌یابد. حدود 4.6% از سطح زمین بوسیله لایه اوزون پوشیده نمی‌شود که به آنها سوراخ اوزونی گفته می‌شود. سوئدیها در 23 ژانویه 1978 اولین مردمانی بودند که مصرف افشانه‌ها را به دلیل صدمه زدن به لایه اوزون ممنوع کردند. در دوم آگوست 2003 دانشمندان اعلام کردند که فرسایش لایه اوزون به سبب ممنوعیت استفاده از کلرو فلوئورو کربنها در حال کاهش است.

چه کارخانه‌هایى بر روى اوزون تأثیر مى‌گذارند؟

کارخانجات مصرف کننده عمده گازهاى مخرب لایه اوزون در ایران ، عبارتند از: صنایع برودتى و سردکننده‌ها و سازندگان یخچالها و فریزرهاى خانگى ، صنعتى و تجارى ، صنایع ابر و اسفنج سازى ، بخش دفع آفات کشاورزى و سیستمهاى تهویه مطبوع ، کپسولهاى اطفاى حریق ، حلال اسپریهاى پاک کننده قطعات الکترونیکى و در ساخت کولر اتومبیلها.

ضرورت حفاظت از لایه اوزون

اگر لایه اوزون از بین برود، زندگی از کره زمین رخت بر خواهد بست. با از بین رفتن لایه حیاتی اوزون ، نسل بشری ، پوشش گیاهی و حیات جانوری در مدت کوتاهی به صورت اسفباری منقرض خواهد گردید. در حال حاضر که این لایه آسیب دیده است، تشعشعات ماورای بنفش که به زمین می‌رسد شدت یافته و این مسأله باعث ایجاد سرطانهای پوست ، تضعیف مکانیزم دفاعی و ایمنی بدن انسان و همچنین ایجاد آب مروارید گردیده است. علاوه بر آن به علت آسیب دیدن لایه اوزون کل نظام زیست محیطی (اکوسیستم) در سراسر پهنه گیتی دچار ناهماهنگی و عدم توازن جدی و فزاینده شده است.

پیامدهای ناشی از تخریب لایه اوزون

تخریب و سوراخ شدن لایه اوزون باعث عبور غیر قابل کنترل تابش فرابنفش خورشیدی می‌شود که سبب افزایش دمای زمین و ذوب یخهای قطبی و افزایش آب دریاها شده که در نهایت به زیر آب رفتن خشکیها می‌انجامد و نیز موجب سوختگی پوست ، ابتلا به سرطان پوست و بیماریهای چشمی ، همچنین وارد آمدن خسارت عمده به جانوران و گیاهان می‌شود و بالاخره باعث انقراض زندگی تمام موجودات می‌شود.

کارهاى حفاظتى که مردم باید انجام دهند چیست؟

کارهاى حفاظتى در برابر تابش فرابنفش خورشید، که مردم بایستى انجام دهند عبارتند از:


  • استفاده از عینکهاى آفتابى ضد اشعه B-UV بخصوص براى کسانى که به جهت شغلى مجبورند مدت زیادى را در تماس با تابش خورشید باشند.
  • استفاده از کلاههاى لبه دار بزرگ جهت محافظت از پوست صورت و گردن در برابر تابش
  • استفاده از پوشش کامل بخصوص دستها در برابر تابش
  • بیشترین شدت تابش UV-B در اواسط روزهاى (۱۱ صبح الى ۲ بعد از ظهر) فصل تابستان به سطح زمین مى‌رسد، لذا بهتر است در این ساعات کمتر در معرض تابش قرار گیریم.

کلمات کلیدی:
 
ادبیات
ساعت ۱۱:٥۳ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٧/۱٩ 

راستی ما جوونا ازادبیات غنی ایران زمین  چقدی حالیمونه ؟البته امروزه نت خیلی راحت راج به همه چی اظهار نظرمی کنهزباننیشخند ...ادبیات شرق چی می گه ؟ادبیات غرب چی  ؟ متفکر

دور ازلطف نیست یه نیم نگاهی به این متن بندازینچشمک

این متن ونویسندشوباکدوم یکی ازبزرگان وصاحب نظران ایرانی ،تواین زمینه مقایسه می کنین ؟

«کمدی الهی» La Divina Commedia، که بزرگترین اثر دانته، و بزرگترین شاهکار ادبیات ایتالیا، و بزرگترین محصول ادبی و فکری قرون وسطای مغرب زمین، و یکی از بزرگترین آثار ادبی تاریخ جهان به شمار آمده است، محصول دوران بیست ساله غربت و دربدری دانته است که شرح آن رفت.

خود دانته این کتاب را فقط کمدی Commedia نامیده بود، و لقب «الهی» (divina) یا آسمانی، در حدود سه قرن بعد یعنی در قرن شانزدهم بدان داده شد. این لقب «الهی» مفهوم ارتباط این اثر را با دنیای ماوراء الطبیعه و آسمانی دارد، و هم حاکی از زیبائی و لطف «خدائی» این اثر است .

اطلاق عنوان «کمدی» بدین کتاب از طرف دانته، مربوط بدان مفهومی که امروزه کلمه «کمدی» برای ما دارد نیست. خود او توضیح می‌دهد که «تراژدی» یعنی اثری منظوم با سبک شعر خواص،«کمدی» یعنی اثری با سبک متوسط و ترانه یعنی اثری با سبک عامیانه، و او خود در مقابل «انئیس» Aeneis ویرژیل، که خود ویرژیل آنرا «تراژدی بلند پایه» خوانده است، این مجموعه را «کمدی» نام داده است، زیرا «کمدی» ماجرائی است که بر خلاف تراژدی از بد شروع شود و بحسن عاقبت پایان یابد.

اما این «کمدی» چیست، و جنبه‌های مختلفی که شهرت فوق العاده آنرا باعث شده، کدام است؟

«کمدی الهی» در درجه اول یک اثر شاعرانه استادانه بسیار عالی است. دانته با این مجموعه نه تنها بزرگترین اثر ادبی کشور خود را آفریده بلکه «زبان» مملکت ایتالیا را پی‌ریزی کرده است . پیش از دانته مردم هر ایالت ایتالیا به لهجه‌ای خاص حرف می‌زدند که میان آن و زبان نواحی دیگر اختلاف بسیار بود؛ زبان علمی، زبان لاتین بود ولی این زبان فقط مورد استفاده خواص بود و بدرد مردم عادی نمی‌خورد، و چون مسلم بود که باید خواه ناخواه یک زبان «ایتالیایی» برای خواندن و نوشتن بوجود آید ، ایتالیائی‌ها بی‌آنکه خود متوجه باشند در انتظار زبان و زبان‌سازی بودند که می‌بایست مشکل آنرا حل کند. احتمال هم می‌رفت که زبان «پروونسال» جنوب فرانسه زبان رسمی ایتالیا شود، ولی وقتی‌که دانته اثری بعظمت «کمدی الهی» بزبان ایالت «تکانا» ساخت برای هیچکس تردیدی نماند که از آن پس این زبان ، زبان رسمی ایتالیا خواهد شد و چنین نیز شد.

خود دانته حکایت می‌کند که روزی در خیابان زنی را دید که او را به زن دیگری که همراهش بود نشان داد و گفت: «این همان کسی است که به جهنم رفته و برگشته است» - و آن دیگری با تعجب بدو نگریست و جواب داد :«ببین : هنوز هم در سر و رویش اثر دوده‌های جهنم پیداست»؛ و دانته می‌نویسد «وقتی که این حرف را شنیدم، دانستم که بدانچه می‌خواسته‌ام رسیده‌ام ، یعنی توانسته‌ام با بکار بردن زبان مردم بجای زبان لاتین، آنچه را که برای عامه قابل درک نبود در دسترس همه قرار دهم»

از بعد از انتشار «کمدی الهی» این اثر مقیاس و محک سخن پردازی زبان ایتالیائی است، همچنان‌که زبان سعدی و حافظ ما «حد سخنرانی» فارسی بشمار می‌رود؛ زیرا هنوز هم کسی نتوانسته است در ایتالیا پا از حد دانته فراتر گذارد، همچنان‌که کسی نتوانسته است بهتر از سعدی ما سخن بگوید . شباهت زیادی نیز از این حیث میان سعدی و دانته است که گفته هر دو جنبه «سهل و ممتنع» دارد و این اختصاص که کار ترجمه از اینان را بسیار دشوار می‌کند اصل سخن آن دو را بصورت شاهکار‌هائی بی‌نظیر در می‌آورد.

شعر دانته شعری است بسیار موجز و منسجم، بطوری که هیچ کلمه از آنرا نه می‌توان پس و پیش و نه حذف کرد، و این فشردگی عجیب باعث شده که غالباً مفهوم اشعار «کمدی الهی» بدون شرح و توضیح قابل درک نباشد.

در سراسر این کتاب غالباً شاعر مطلبی مشروح را در یک یا دو جمله خلاصه کرده و این ایجاز در عین آنکه قدرت و تسلط عجیب او را در زبان و نظم می‌رساند، اثر وی را بصورت یکی از پیچیده‌ترین آثار ادبی جهان در آورده است.

بسیاری از اشعار «کمدی الهی » امروز در ایتالیا و اروپا ضرب المثل شده‌اند، و درست به همان صورت که ما بهر مناسبت از حافظ و سعدی نقل قول می‌کنیم در ایتالیا از کمدی الهی شاهد می‌آورند. بعضی از این اشعار از ایتالیا فراتر رفته و صورت بین‌المللی پیدا کرده‌اند و از آن جمله می‌توان شعر بسیار معروفی را که بر سر در «دوزخ» نوشته شده است نقل کرد که :«ای آنکه داخل می‌شود، دست از هر امیدی بشوی»

در درجه دوم کمدی الهی یک داستان استادانه بسیار عالی است که از قدرت داستان پروری دانته حکایت می‌کند. طرز گفتار و شیوه نقل حوادث و وقایع و دقتی که در وصف جزئیات و ریزه کاری‌های «سفر» به دوزخ و برزخ و بهشت بکار رفته، بدین داستان طولانی صورتی خاص می‌دهد و آنرا بشکل سفرنامه واقعی یک مسافر در می‌آورد، بطوریکه از همان اول خواننده فراموش می‌کند که آنچه می‌خواند زاده خیال‌پردازی یک شاعر است؛ و بالعکس چنین می‌پندارد که واقعاً یک نفر مسافر، همچنانکه از شهری به شهری و از کشوری به کشوری سفر می‌کند، دراینجا بسفر دنیای دیگر رفته و این حوادث را عیناً بچشم دیده و جزئیات آنرا یادداشت کرده است تا برای دیگران نقل کند. حتی از روی مندرجات این مجموعه، بآسانی می‌توان «نقشه جغرافیائی» دوزخ و طبقات مختلف آن و طول و عرض قسمتها و همواری و ناهمواری جاده‌ها و وضع رودها و برج و باروها و صخره‌ها و غیره را تعیین کرد؛ این قدرت عجیب دانته را در جلب توجه خواننده «و جذب او» از راه بکار بردن کلمات و تشبیهات و استعارات و جملات خاصی که تاثیر آنها بدقت و با تسلط کامل در روانشناسی حساب شده است بالاتفاق یکی از نوادر عالم ادب شمرده‌اند. یک نویسنده و دانته‌شناس معروف معاصر آمریکائی «مک – الیستر»  درین‌باره می‌نویسد:«ترکیب صداها، و آثار ترس، ترحم، وحشت، نفرت، اشتیاق، نگاه، گفتار، در سراسر این اثر بخصوص در «دوزخ» طوری است که هر کس بی‌اختیار خودش را در وسط آن صحنه‌ای احساس می‌کند که دانته برای او تجسم می‌دهد، چنانکه می‌توان ویرا استاد واقعی «هنر سه بعدی دنیای امروزی دانست»

در درجه سوم، و مهم‌تر از این هر دو ، «کمدی الهی» یک اثر عالی فکری و فلسفی است. این مجموعه درحقیقت عصاره ایست از علوم و اطلاعات و نظریات و عقاید فلسفی چند هزار ساله بشری که در آن با ترکیب خاصی درآمیخته‌اند. در این کتاب چنان‌که گفته‌اند «مجموعه کمالات و ممیزات انسانی بعلاوه طبیعت و گذشته و حال محصول خاصی پدید آورده که برای همه مردم جهان و همه ادوار و قرون قابل درک و استفاده باشد»

بدیهی است در این ترکیب باید دو نکته را از هم کاملاً مجزا کرد، یعنی مفهوم کلی آنرا از صورت خاص مسیحی و کاتولیکی آن جدا نهاد. از نظر اخیر «کمدی الهی» یک اثر مسیحی است، و حتی در آن، تعصب‌ها و غرض ورزیهائی دیده می‌شود که خواننده امروزی را مخصوصاً اگر غیر مسیحی باشد ناراحت می‌کند. ولی از این صورت ظاهری گذشته این مجموعه صورتی بسیار عمیق‌تر دارد که جنبه فلسفی و تمثیلی آن است و این آن صورتی است که بعکس جنبه اول برای «تمام ادوار و تمام سرزمینها» یعنی برای «بشر» ساخته شده است خود دانته در یکجای «کمدی» می‌گوید: شما که دیده بصیرت دارید از ورای الفاظ به راز پنهان این اشعار مرموز پی‌برید»

از این نظر سرتاسر کمدی الهی پر است از تمثیل‌ها و اشارات و استعاراتی که با آنکه شش‌صد سال است محققین و متتبعین درباره آنها تحقیق و امعان نظر کرده‌اند باز برای بسیاری از آنها کاملا روشن نشده است. تقریباً هر یک از حوادث وگفتگو‌ها و اشارت این اثر به نکته‌ای پنهانی اشاره می‌کند که شاعر همه جا از توضیح صریح آن خودداری کرده ولی خوب پیداست که مفهوم ظاهری آنها منظور اصلی او نیست. حتی اشاره اینکه «به راست چرخید» یا «به چپ چرخید» همه جا مفهوم تمثیلی خاصی دارد؛ و فقط وقتی که از این نظر بدین مجموعه نگریسته شود روشن می‌شود که راز عظمت و اشتهار عجیب «کمدی الهی» چیست و چرا متفکرین و ادبای اروپا مقام این اثر را تا بدین درجه بالا شمرده‌اند.

یک اختصاص دیگر «کمدی الهی» اینست که در سراسر آن افسانه‌های اساطیری یونان و روم قدیم با معتقدات مسیحی در آمیخته و همه جا حوادث قدیم و جدید درکنار هم قرار گرفته است. این ترکیب که شاید در نظر یک مسیحی متعصب کفر آمیز تلقی شود حاکی از آن علو روح و بزرگ بینی است که چنین ترکیبی را پدید آورده تا این مجموعه را تبدیل به یک اثر جهانی کرده باشد که مربوط به تمام «بشر» باشد نه خاص این فکر و آئین و کشور خاص، و این کاری است که اروپائیان دانته را در آن اعظم شعرای عالم دانسته‌اند ولی برای من قبول این نکته دشوار است که در این راه دانته از حافظ ما فراتر رفته باشد.

چنانکه گفته شد، جنبه معنوی و تمثیلی «کمدی الهی» عالی‌ترین جنبه‌ها و امتیازات آن است. درک این تمثیل‌ها از نظر مفهوم یکایک آنها کاری بس دشوار است، ولی درک مفهوم تمثیلی اساس کتاب بعکس خیلی آسان است: سراسر این مجموعه طولانی، شرح سفری است که از راهی دراز و پر از موانع و مشکلات از وادی گناهنکاری به سر منزل رستگاری و صفای معنوی صورت می‌گیرد و بحقیقت «جهاد با نفس» نام دارد. راهی است صعب و جاده‌ای ناهموار که در آن قدم بقدم فریب و اغوا در کمین نشسته است تا مسافر را از  ادامه آن سفر منصرف کند. و در چنین راهی‌که «منزل بس خطرناک‌ست و مقصد ناپدید» مسافر تنها و بی‌راهنما نمی‌تواند رفت، زیرا بقول حافظ ما:

بکوی عشق منه بی دلیل راه قدم        که گم شد آنکه درین ره برهبری نرسید

بدین جهت است که مسافر خطاکار این سفر را نخست براهنمائی عقل (ویرژیل) و بعد برهنمائی عشق (بئاتریس) انجام میدهد. نخستین شرط این سفر اقرار بگناهکاری و توجه به زشتی خطاست، زیرا هیچکس نمی تواند از گناهی دوری گزیند مگر آنکه واقعاً متوجه گناهکاری خود بشود. این مرحله ایست که «دوزخ» کمدی الهی را تشکیل داده است که درآن مسافر از «وادی گناه» می‌گذرد و به مخالفت خطای خود پی می‌برد.

مرحله دوم مرحله پشیمانی و توبه، و بعد فراموشی گناه است؛ و این آن قسمتی است که «برزخ» را شامل می‌شود. مرحله سوم راه سربالائی سخت ولی خوش عاقبت رستگاری است که در طی آن بخلاف آن دو مرحله دیگر فقط «عقل» راهنما نمی‌تواند بود، و راهنمای بزرگتری لازم است که «عشق» نام دارد.

دانته این سفر دراز را در «نیمه راه زندگانی خود» انجام می‌دهد و در بازگشت از آن «دفتر خاطرات سفر» خویش را برای ساکنان روی زمین به ارمغان می‌آورد، زیرا هم بئاتریس ، هم پترس مقدس، و هم یکی از اجداد او در بهشت بوی دستور داده‌اند که بکوشد تا دیگران را بسوی حقیقت راهنمائی کند.

ولی دانته در چه وقت بفکر این سفر افتاد، و این «دفتر سفر» را از لحاظ تاریخی در چه زمانی تنظیم کرد؟ این نکته ایست که هنوز کاملا روشن نشده است. مسلم است که تدوین «کمدی الهی» در سالهای آخر عمر شاعر انجام گرفته؛ برخی عقیده دارند که اتمام این مجموعه بر رویهم هفت سال، یعنی از 1314 تا 1321 که چند ماه بآخر عمر دانته مانده بوده بطول انجامیده است. برخی نیز از روی قرائن مختلف معتقدند که نخستین اشعار «کمدی» پیش از مرگ بئاتریس سروده شده، یعنی اتمام این مجموعه بر رویهم سی سال و شاید بیشتر وقت لازم داشته است. چند نفر نیز بر این عقیده‌اند که تمام کمدی در مدت کوتاهی در اواخر عمر شاعر یکسره و بی‌وقفه سروده شده است.

این مجموعه بطور کلی شامل صد سرود است، و بدین معنی که هر یک از قسمتهای سه گانه آن: دوزخ، برزخ، بهشت به سی و سه سرود تقسیم می‌شود، باضافه سرود اول دوزخ که در حقیقت مقدمه‌ای برای تمام «کمدی الهی» بشمار می‌رود. هر سرود به بندهای «سه مصرعی» تقسیم شده و به تفاوت از صد و ده تا صد و شصت مصرع را شامل می‌شود.

دوزخ و برزخ و بهشت هر کدام شامل ده طبقه‌اند که عبارتند از: طبقات نه گانه جهنم (باضافه طبقه مقدماتی آن)؛ طبقات هفت گانه برزخ (باضافه جزیره برزخ، و طبقه مقدماتی آن، و بهشت زمینی)؛ و طبقات نه گانه بهشت (باضافه عرش اعلی). بنابراین دانته بطور کلی 30 طبقه را از اول تا بآخر سفر خود طی می‌کند. اصولا در سراسر این کتاب، دو رقم 3 و 10 که اولی مظهر «تثلیت» مسیحی و دومی مظهر «واحد» مقیاس یعنی وحدت است اهمیت خاص دارد. کتاب به سه جلد تقسیم شده، هر جلد 33 سروده دارد، هر سرود بصورت بندهای سه بیتی تدوین شده، و از آنجا که «بئاتریس یعنی مظهر عشق پا به میدان می‌گذارد تا بآخر کتاب 33 سرود فاصله است و سفر آن جهانی دانته در عرض ده روز صورت می‌گیرد»

قسمت اول این سفر در زیر زمین، یعنی در ظلمات طی می‌شود. این آن قسمتی از سفر است که به «دوزخ» مربوط است، زیرا دوزخ دانته از زیر قشر زمین شروع می‌شود و به نقطه مرکزی کره خاک پایان می‌پذیرد که در آنجا «شیطان»، فرمانروای دیار رنج، مکان دارد و قلمرو عظیم خود را اداره می‌کند. این حفره عظیم که دوزخ نام دارد، خانه ظلمت سرما و کینه و جهل و ترس و ضعف و زشتی یعنی همه آن آثار شر است که از جانب اهرمن می‌آید و باهرمن بازمی‌گردد. ولی آنچه با ماهیت دوزخ سرشته شده و در واقع تار و پود آن را ساخته است بی‌امیدی یعنی محرومیت ابدی از امید است. تمام گناهان و گناهکاران روی بدین دوزخ دارند. هر قدر گناهی سنگین‌تر باشد صاحب آن پائین‌تر می‌افتد، تا نوبت «یهودا» می‌رسد که از فرط سنگینی گناه در کام شیطان جای دارد. در این جهنم، گناهکاران بحسب انواع مختلف گناهان خود بدست انواع مختلف کیفرها و عقابها سپرده شده‌اند که سخت‌ترین آنها ظلمات مطلق و سرمای ابدی طبقه نهم ، یعنی آنجاست که شیطان در وسط آن مکان دارد .این ظلمات و سرما مظهر انکار کامل عواطف انسانی و محبت و عشق از طرف گناهکارانی است که بدین ورطه افتاده‌اند تا طبق قانون «تاوان» که قانون کلی و اصلی جهنم دانته است مجازات بینند.

بدین ترتیب از لحاظ طبقه‌بندی کلی دوزخ دانته با ذوق ما بی‌شباهت نیست، با این تفاوت مختصر که دوزخ مسلمانان بجای نه طبقه هفت طبقه دارد. ولی از نظر عذاب و کیفر بین او دو تفاوت بارزی وجود دارد، بدین معنی که درجهنم ما وسیله عذاب فقط آتش است، در صورتیکه در جهنم دانته آتش یکی از وسائل مختلف عذاب بیش نیست و تازه در ردیف سخت‌ترین عذابهای دوزخ نیز بشمار نمی‌رود.

در سراسر دوزخ هر کیفری مناسب با نوع جرم است و این ارتباط گناه با مجازات و اشارت تمثیلی خاصی که در این موارد آورده شده از شاهکارهای دانته در تدوین این کتاب بشمار می‌رود. چون در ترجمه حاضر در مقدمه هر سرود وجه این ارتباط بطور ساده توضیح داده شده، در اینجا توضیح بیشتری در این باره ضرورت ندارد.

طبقه‌بندی گناهان در دوزخ طبق نظریه فلسفی ارسطو صورت گرفته است که گناهان را به «گناههای افراط کاری» و «گناهان بدخواهی» تقسیم می‌کند. گناههای طبقه اول آنهائی هستند که اگر جانب اعتدال نگاه داشته شود فی نفسه جرم نیستند، ولی همین که از این حد تجاوز کنند و بصورت اساس زندگی درآیند جرم می‌شوند. از این قبیل است: غریزه جنسی، شکم پرستی، خست، اسراف، خشم و غضب. گناههای طبقه دوم آنهائی هستند که با سوء نیت و بقصد اضرار صورت می‌گیرند و بدو دسته گناهان ناشی از زورگوئی و تعدی و گناهان ناشی از مکر و حیله تقسیم شده‌اند.

در این طبقه از گناهان بدترین انواع گناه، گناه حیله و غدر است که از گناه زورگوئی و تجاوز کاری نیز نابخشیدنی‌تر است، زیرا دانته که حتی گناه زنا را (در طبقه پنجم دوزخ) بدلیل آنکه بخاطر عشق صورت گرفته است مستحق اغماض و تخفیف شمرده، و گناه زورگوئی و تعدی را در طبقات وسط جای داده، گناه مکر و حیله را در آخرین طبقات دوزخ مکان داده است که باید ساکنین آنها سخت‌ترین عذابهای جهنم را تحمل کنند.

بطور کلی پنج طبقه اول دوزخ که «دوزخ علیا» نامیده می‌شود و در آن گناهکارانی جای دارند که بار کمتری از خطا بر دوش گرفته‌اند خاص دوزخ‌یانی است که بجرم گناهان افراط کاری و آزمندی بدوزخ رفته‌اند، و اینان عبارتند از : بی‌تکلیفان(طبقه اول) ، شهوترانان(طبقه دوم)، شکم پرستان(طبقه سوم)، خسیسان و اسرافکاران(طبقه چهارم)، تندخویان(طبقه پنجم):

از طبقه ششم ، «دوزخ سفلی» آغاز می‌شود که شامل نوع دوم گناهان است که قبلا شرح آن داده شد. این گناهان بسیار سنگین‌تر از آن گناهان دسته اول‌اند، زیرا که بجای افراطکاری و بر اساس تجاوز و تعدی قرار دارند و با علم و بر بدی و بر اساس سو نیت صورت می‌گیرند. این نوع گناهکاران را در اصطلاح لاتین Ex Eleetione می‌نامند و اینان در مقابل گناهکاران دسته اول قرار دارند که گناهکاران Ex Passione هستند.

این دسته گناهکاران «دوزخ سفلی» که در درون حصارهای شهر «دیته» یعنی در مقر اصلی ابلیس جای دارند، خود بدو دسته تقسیم می‌شوند که عبارتند از: اهل خشونت و ارباب حیله. طبقات ششم و هفتم دوزخ خاص «متعدیان و متجاوزین» است که بنحوی از انحاء بحقوق خود یا دیگران یا خداوند  تعدی کرده اما مکر و حیله ای بکار نبرده‌اند. اینان عبارتند از زندیقان (طبقه ششم)؛ راهزنان، شاهان ستمگر، خودکشی کنندگان،کفر گویان، اهل لواط، رباخواران (طبقه هفتم).

طبقات هشتم و نهم ، یعنی سخت ترین طبقات دوزخ خاص اهل غدر و ریا است . در طبقه هشتم که پیچیده‌ترین طبقات دوزخ است و شرح آن قریب یک ثلث از تمام «دوزخ» را شامل می‌شود دسته‌ای از حیله‌گران جای دارند که گناهشان نسبت بدان دسته بعدی ساده‌تر است، و اینان عبارتند از‌: قوادان، ناموس دزدان، چاپلوسان، مال وقف خواران، غیبگویان، جادوگران، رشوه خواران، سوداگران نادرست، ریاکاران، دزدان، رایزنان مزور، نفاق افکنان، جعالان.

طبقه نهم؛ یعنی طبقه ظلمات و سرمای مطلق‌، خاص بدترین دسته از تمام دوزخیان یعنی خیانتکاران است. اینان کسانی هستند که عواطف بشری را نادیده گرفته و پیوند محبت و اعتماد را که باید «وصل کننده» ابناء بشر باشد بریده و «فصل» کرده‌اند، بدین جهت جرم خیانت در دوزخ دانته سنگین‌ترین تمام جرم‌ها است. این طبقه عبارتند از : خائنین باصل فرزندی و خویشاوندی، خائنین بوطن و هموطنان، خائنین باصول میهمان داری، خائنین بولیمنعت‌‌ها، در مرکز این طبقه نهمین است که شیطان اعظم، بزرگترین مظهر خیانت بولینعمت (خدا) جای دارد و گناهکار شماره 2 دوزخ یعنی یهودار که بولینعمت خود (عیسی) خیانت کرد در کام اوست.

 

بعد از عبور از این قسمت، دانته و ویرژیل در طول بدن شیطان یعنی در طول پایه استوار گناه پائین می‌روند تا دوزخ را ترک گویند و به سوی منزل دوم سفر خود براه افتند که برزخ، یعنی مرحله حد فاصل گناه و طهارت است، و آنگاه درآنجا خود را با آب پشیمانی و توبه بشویند و با نیروی امید دل قوی کنند و سبک پا، راه منزل سوم یعنی فردوس (مظهر صفا و رستگاری) را در پیش گیرند. 


کلمات کلیدی:
 
مواد سمی و مسمومیت حاصل از آنها
ساعت ۱٢:٤۱ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/٧/۱٩ 

دید کلی

تاثیر سم در بدن یا موضعی است یا عمومی. سمی که تاثیر موضعی دارد به مجرد تماس با عضو یا بافت آن را سوزانده و متلاشی می‌کند. سم که جذب بدن شود تاثیر عمومی دارد و آن را به چند گروه می‌توان تقسیم کرد. گروهی از سمها تغییراتی در خون ایجاد می‌کنند و مراکز مولد خون را منهدم کرده و باعث همولیز گلبولهای قرمز می‌شوند مانند بنزن و فنل.

گروه دیگری از مواد در
معده و روده تاثیر گذاشته و موجب استفراغ و دل درد می‌شوند مانند مس و سرب . در داروشناسی مقدار حداکثر یک خوراک دارو که بتوان بدون زیان مصرف کرد تعیین شده است. مصرف زیادتر از آن مقدار ، انسان را مسموم کرده و حتی منجر به مرگ می‌شود. در زیر به مهمترین مواد سمی و علایم مسمومیت آنها اشاره می‌شود.

فنل

فنل یا اسید فنیک از سموم فرار محسوب می‌شود. ماده‌ای است متبلور که در تجارت به رنگ سفید بوده و اشکال دارویی آن مختلف است. حداکثر مقدار خوراکی فنل 0.1 گرم در یکبار است، مقدار 4 گرم آن از راه خوراکی مسمومیت شدید تولید می‌کند و مقدار 15 گرم از آن کشنده است. علایم مسمومیت شامل سوزش مخاط دهان و حلق ، سستی ، سرگیجه ، تنگی نفس ، تشنج و اغما می‌باشد. معالجه آن شستشوی معده با آب آهک ، روغن کرچک و تزریق سرم است.

سیانور

سیانور دو پتاس و اسید سیانیدریک دو سم قوی هستند که به مقدار کم در مغز بادام تلخ یافت می‌شوند. اگر فردی تعداد زیادی بادام تلخ بخورد مسموم می‌شود. مقدار کشنده سیانور دو پتاس 0.3 - 0.2 گرم و اسید‌ سیانیدریک 0.6 گرم است. مرگ بوسیله اسید سیانیدریک فوری است. پس از خوردن سم بلافاصله شخص به حالت اغما رفته ، حدقه چشم گشاد شده و نبض غیر قابل درک می‌شود و بر اثر تشنج می‌میرد. ممکن است تزریق داخل وریدی محلول تیوسولفات دو سود شخص را از مرگ نجات دهد.



تصویر

 

کولشی‌سین

آلکالوئید گیاهی است به نام زعفران پاییزی که ماده موثرش بیشتر در دانه و پیاز گیاه یافت می‌شود. کولشی‌سین از جمله موادی است که در بدن جمع می‌شود و حداکثر مقدار خوراک آن 0.05 گرم در یکبار است. علایم مسمومیت در انسان به صورت سردرد شدید ، استفراغ ، ادرار زیاد ، تشنج ، فلج شدن خون در رگهای بدن و در صورت ادامه یافتن علایم ، منجر به مرگ خواهد شد.

نیکوتین

نیکوتین ماده موثر و آلکالوئید توتون است که به شکل مایع بیرنگ با بوی تند می‌باشد. نیکوتین اثر محرک بر روی سیستم اعصاب مرکزی داشته و روی عضلات مخطط وقتی که با دوزهای قوی مصرف شود اثر فلج کننده دارد. مقدار 0.1 گرم از نیکوتین دوز سمی است. اثرات سمی آن به سرعت آشکار می‌شود که شامل اختلالات گوارشی ، اختلالات و واکنشهای عصبی ، بی‌نظمی قلب و در نهایت در اثر تشنج ، مرگ عارض می‌شود.

اسید و باز

از اسیدها ، اسید هیدروکلریک ، اسید سولفوریک ، اسید نیتریک و اسید استیک غلیظ به مقدار 20 - 10 گرم کشنده است. از بازها آمونیاک و پتاس و آهک را می‌توان نام برد. خوردن اسید و باز قوی ، مخاط دهان ، گلو ، مری و معده را سوزانده و موجب درد شکم و استفراغ شدید می‌گردد.

آتروپین

آلکالوئیدی است که در اغلب گیاهان سمی تیره سیب زمینی (Solanaceae) مانند تاتوره یافت می‌شود. آتروپین داروی فلج کننده اعصاب پاراسمپاتیک است و باعث افزایش فعالیت قلب ، کاهش ترشحات غدد مترشحه ، تشنج عضلات صاف و تحریک سیستم عصبی مرکزی می‌شود. علایم مسمومیت به صورت خشکی گلو ، عطش زیاد ، التهاب حنجره و در نهایت اغما و مرگ است. آتروپین به مقدار 10 - 5 میلی‌گرم تزریق زیر جلدی ، سمی و کشنده است.

تریاک و مشتقات آن

مرفین ماده اساسی تریاک است. در طب علاوه بر مورفین مشتقات مصنوعی از آن را که اثرات مشابه مرفین دارند بکار می‌برند. هروئین یا کلرئیدرات استردی استیل مورفین پودری است متبلور و تلخ که سمیت آن 5 مرتبه بیش از مرفین است و 0.1 گرم آن کشنده است. کدئین یا اتر متیلیک مورفین مصرف بیش از 0.1 گرم آن ایجاد مسمومیت می‌کند. از علایم مسمومیت کدئین زنگ زدن گوشها در ابتدای مسمومیت است.

بی‌حس کننده‌های موضعی

علاوه بر کوکائین که از طریق مصنوعی نیز تهیه می‌شود، بعضی از داروهای بی‌حس کننده موضعی دیگر نیز بطور مصنوعی تولید شده‌اند که مصرف بیش از حد دارای اثرات سمی است و از لحاظ سم شناسی قابل توجه هستند مانند استوائین ، نووکائین و بوتلین.



تصویر

 

ضد عفونی کننده‌ها و مواد رنگ کننده

مواد ضد عفونی کننده‌ای که در پزشکی یا در تولید مواد غذایی مورد استفاده قرار می‌گیرند، عموما دارای اثرات کم و بیش سمی بوده و در صورتی که به مقادیر زیادتر از حد لزوم مصرف شوند مسمومیتهای حاد یا مزمن ایجاد می‌کنند. بطور کلی مهمترین ضد عفونی کننده‌های طبی اعم از ترکیبات معدنی یا آلی عبارتند از: آب اکسیژنه ، کلراتها ، پرمنگناتها ، فرمالدئید و....

ولی مقادیر زیاد آنها اگر در مواد خوراکی مدت طولانی استفاده شوند مسمومیتهای خفیف و مزمن تولید می‌نمایند. از مواد رنگ کننده می‌توان بلدومتیلن ، آبترین ، ویوله متیل و ... را نام برد. امروزه سازمانهای بهداشت مواد غذایی ، مواد رنگ کننده مورد استفاده در غذاها را اعم از اینکه برای زینت بکار برده شوند و یا برای حفظ و نگهداری آنها از فاسد شدن ، تحت نظر گرفته و رنگهای مصرفی را نیز از نظر صلاحیت مشخص کرده‌اند.

آینده بحث

مواد سمی بسیاری شناخته شده‌اند که ذکر نام آنها و علایم مسمومیت آنها از حوصله این بحث خارج است. آنچه مهم است این است که باید در مصرف داروها احتیاط لازم را کرد و از مصرف موادی که برای ما ناشناخته است، خودداری نمود.


کلمات کلیدی:
 
گازهای سمی
ساعت ۱٢:۳۳ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/٧/۱٩ 

مقدمه

گازهای سمی گروهی از مواد سمی هستند که در حرارت بصورت گاز باشند. مسمومیت‌هایی که توسط این گازها ایجاد می‌شود، در صورت عدم درمان بموقع ، منجر به مرگ فرد مسموم خواهند شد. این گازها تحت یک فرمول معین تجسس نمی‌شوند و برای تجسس هر یک از آنها روش بخصوصی باید بکار برد. گازهای سمی چون از راه تنفس وارد بدن می‌شوند، بسهولت وارد جریان خون می‌شوند و به فاصله چند ثانیه به مراکز عصبی می‌رسند و از اینجا ، اثر آنی و شدید بعضی از سموم گازی معلوم می‌گردد.

img/daneshnameh_up/5/5e/_ggttqq_Toxic.gif

 

مونوکسید کربن (CO)

مونوکسیدکربن گازی است بی‌رنگ ، بی‌بو و بی‌طعم و به همین مناسبت در تمام قسمت‌های هوا فوری پخش می‌شود. این گاز از احتراق ناقص زغال و مواد آلی تولید می شود. مونوکسیدکربن در خون با هموگلوبین ترکیب پایداری را تشکیل می‌دهد و در نتیجه ، اکسیژن‌رسانی به بافت‌های بدن کاهش یافته و در صورت مسمومیت شدید ، پس از تشنج مرگ فرا می‌رسد. در مسمومیت خفیف‌تر ، سردرد ، ضربان شدید شقیقه ها ، صدا کردن گوش ، سرگیجه ، گاهی استفراغ و ضعف عمومی مشاهده می‌شود.

سپس اضطراب به شخص دست داده و مسموم سعی می‌کند که از جای خود بلند شده و از محیط آلوده فرار کند و این عمل خود باعث سرعت تنفس و در نتیجه شدت مسمومیت می‌گردد. تنفس مصنوعی ، استنشاق
اکسیژن در مواقع شدید و تزریق هیپوسولفیت سدیم داخل وریدی ، مفید می‌باشد.

دی‌اکسیدکربن (CO2)

گازی است بی‌رنگ ، بی‌بو ، با طعم کمی سوزاننده. این گاز در حقیقت سمی نیست و مقدار کم آن مراکز تنفسی را تحریک می‌کند. ولی وجود مقادیر زیادی از آن در هوا ، چون جای اکسیژن را می‌گیرد، بنابراین باعث ایجاد مسمومیت می‌شود. وجود گاز کربنیک در نوشابه‌های گازدار سمی نیست و قسمتی از آن ، از راه تنفس دفع می‌شود.

برای تعیین مقدار گاز کربنیک در هوا ، آن را از محلول هیدروکسیدباریم Ba(OH)2 عبور می‌دهند و کربنات باریم حاصل را پس از خشک کردن ، وزن می‌کنند و بقیه هیدروکسیدباریم را با اسید اگزالیک تعیین مقدار می‌کنند.

کلر

کلر گازی است زرد مایل به سبز ، در آب محلول است و بشدت مراکز تنفسی را تحریک می‌کند. در اثر ترکیب کلر با آب بافتهای بدن ، اسید هیدروکلریک و اکسیژن تولید می‌شود. وجود 2.5 میلی گرم از آن در هر لیتر هوا بسرعت کشنده است. در مسمومیت خیلی شدید ، مرگ پس از چند دقیقه با ادم ریوی فرا می‌رسد و اگر مسمومیت شدید نباشد، علایم تحریک مراکز تنفسی ، تنگی نفس ، کبودی اعضای بدن ، عرق سرد ، خونریزی ریه‌ها و سپس مرگ ، مشاهده می‌شود.

در مسومیت کم ، مسموم را در هوای آزاد قرار می‌دهند. تنفس مصنوعی و استنشاق اکسیژن ممنوع می‌باشد. قهوه گرم و یا سایر مشروبات به بیمار می‌خورانند و برای جلوگیری از سرفه ، کوئین و برای تقویت قلب اوبائین یا دیژیتالین تزریق می‌کنند.

کلرور کربونیل (COCl2)

فوسژن گازی است بی‌رنگ با بوی نافذ و شبیه بوی علف خشک. گازی است محرک و خفه کننده که سرفه ، ریز اشک و تنگی نفس ایجاد می‌کند. تقریبا 20 برابر از کلر سمی‌تر است و از گازهای جنگی محسوب می‌شود. وجود 0.45 گرم در هر متر مکعب هوا به فاصله یک دقیقه کشنده می‌باشد. مسمومیت اتفاقی از آن ، در اطاقهای عمل وقتی که بخارات کلروفرم در مجاورت حرارت تبدیل به فوسژن می‌شوند یا در موقعی که تتراکلرید کربن بعنوان خاموش کننده آتش استفاده می‌شود، فسژن ازاد می‌شود.

اسید سولفیدریک (H2)

گازی است بی‌رنگ با بوی تخم مرغ گندیده. در مجاورت هوا با رنگ آبی مشتعل می‌شود و در آب محلول است. این گاز از راه تنفس سمی است و از راه خوراکی سمیتی ندارد. اگر به نسبت 0.05 در صد در هوا باشد قابل تحمل است. برای پیشگیری از مسومیت باید در فضایی که این گاز وجود دارد، تهویه هوا را کامل کرد و ماسک‌هایی را بکار برد که دارای زغال و مواد قلیایی باشد. در صورتی‌که مسمومیت شدید باشد، مرگ اتفاق می‌افتد.

در مسمومیت کم ، حالت تهوع ، استفراغ ، ناراحتی قلبی و کلیوی ، عوارض چشمی و ورم ملتحمه دردناک دیده می‌شود. تنفس مصنوعی و تجویز داروهای مقوی
قلب از راههای درمان آن است.

img/daneshnameh_up/2/2f/_ggttqq_pala3.jpg

 

دی‌اکسید گوگرد (SO2)

گازی بی‌رنگ و بی‌بو ، خفه کننده و محرک سرفه و بسهولت به مایع تبدیل می‌شود. در اثر اکسیداسیون مواد گوگرددار ایجاد می‌شود و تولید مسمومیت می‌کند. وجود 1.7 - 1.4 میلی گرم در هر لیتر هوا از آن به فاصله 1 - 0.5 ساعت کشنده است. در مسومیت حاد ، خفگی و کبود شدن انگشتان و لب‌ها مشاهده می‌شود. بیمار نمی‌تواند حرف بزند و در عمل بلع مشکل دارد. مرگ آنی ناشی از این گاز نادر است.

اکسیدنیترو (NO2)

گازی است اکسیدان که رنگ آن از زرد تا نارنجی خرمایی تغییر می‌کند. مسمومیت‌های زیادی در صنعت از آن مشاهده شده است. علایم مسمومیت حاصل از این گاز عبارتند از: سرفه ، عطش ، نبض سریع و نامنظم ، پایین آمدن فشار شریانی ، اغما و پس از 48-24 ساعت ، مرگ اتفاق می‌افتد.

سیانوژن (C2N2)

سیانوژن گازی است بی رنگ و خیلی سمی و محرک با بوی تند که کمی با بوی اسید سیانیدریک تفاوت دارد. سمیت آن 4 مرتبه از اسیدسیانیدریک کمتر است. اگر مقدار این گاز زیاد باشد، مرگ آنی به فاصله 3-2 دقیقه در اثر فلج شدن مراکز تنفسی و عضلات قلب و سنکوپ پیش می‌آید. اگر مقدار گاز کم باشد، حالت استفراغ ، سرگیجه و ضعف عمومی ایجاد می‌شود و به فاصله یک ساعت ، مسموم می‌میرد.


کلمات کلیدی:
 
سم شناسی صنعتی
ساعت ۱٢:٢٩ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/٧/۱٩ 

مفهوم سم شناسی صنعتی

سم شناسی صنعتی قسمتی از سم شناسی است که اختصاصا در محیطهای کار و صنایع مختلف که کارگران مشغول کار هستند اعمال می‌گردد. سم شناسی صنعتی یکی از قسمتهای علم بهداشت صنعتی و بطور کلی جزئی از بهداشت حرفه‌ای است. مفهوم سم شناسی صنعتی آن است که بتوان در محیط کار عوامل زیان آور گوناگون را شناخت و از نحوه و تاثیر و چگونگی زیانهای آنها اطلاع حاصل کرد و سپس طبق روشهای خاصی اقدام به نمونه برداری و اندازه‌گیری این مواد نمود و نتایج حاصل از آزمایشات را با اعداد و ارقام مجاز نمود و استانداردها مقایسه و بالاخره با انجام توصیه‌های ممکن از تماس بیشتر کارگران با آن جلوگیری نمود.



تصویر

 

سابقه سم شناسی صنعتی

سابقه سم شناسی صنعتی از آن زمان که انسان در رشته‌های مختلف علوم پیشرفت نموده و مخصوصا با روشهای شیمیایی به تهیه مواد گوناگون بسیاری پرداخت و همچنین ماشین را برای بالا بردن سطح تولید بکار گرفت شروع گردیده است. البته انسانهای قدیم تعداد زیادی از سموم گیاهی و معدنی را از دیر باز می‌شناختند و از بعضی از آنها برای مبارزه و نابودی دشمنان استفاده می‌کردند.

پس از جنگ جهانی دوم در اثر پژوهشهای علمی ، دهها عنصر جدید ، صدها ماده معدنی و هزاران ترکیب آلی در اختیار انسان قرار گرفته و علم پزشکی و
صنعت داروسازی با تهیه صدها نوع داروهای مختلف بزرگترین خدمت را به انسان نموده است. به موازات پیشرفت تکنولوژی جدید امروزی که در امر ساخت ، تهیه و تولید مواد مختلف حاصل شده است، باید مسائل خاصی را که از نظر تماس با این مواد برای طبقه تولید کننده و همچنین مصرف کنندگان پیش می‌آید در نظر داشت.

راههای تماس با مواد سمی

راه ورود مواد شیمیایی به بدن در موقیعتهای تماس مختلف فرق می‌کند. در شرایط صنعتی ، استشمام راه اصلی ورود می‌باشد و راه پوستی نیز کاملا مهم است اما مصرف خوراکی ، راه نسبتا فرعی می‌باشد. در نتیجه ، معیارهای پیشگیری کننده عمدتا جهت حذف جذب از طریق استشمام یا از طریق تماس موضعی ، طرح ریزی می‌شوند. مواد آلوده کننده اتمسفر از طریق استشمام وارد می‌شوند، در حالی که در موارد آلوده کننده‌های آب و خاک ، مصرف خوراکی راه اصلی تماس در انسان است.



تصویر

 

طول مدت تماس

واکنشهای سمی ممکن است بسته به طول مدت تماس از لحاظ کیفی متفاوت باشند. یک تماس واحد یا تماسهای متعدد طی 1 یا 2 روز صورت می‌گیرد، نمایانگر تماس حاد (acute exposure) می‌باشد. تماسهای متعدد که طی دوره طولانی‌تری از زمان ادامه یابد، نمایانگر تماس مزمن است. در شرایط شغلی هر دو تماس حاد و مزمن ممکن است رخ دهد.

در حالی که در حدود مواد شیمیایی یافت شونده در محیط ، احتمال تماس مزمن بیشتر است. در تماسهای مزمن ، تاثیرات سمی ممکن است تا چندین ماه بعد از تماسهای تکراری قابل مشاهده نباشد. تاثیرات زیانبار ناشی از تماس حاد یا مزمن ممکن است برگشت پذیر یا غیر قابل برگشت باشد. برگشت پذیری نسبی تاثیر سمی به خصوصیات قابلیت بهبود عضو آسیب دیده ، بستگی خواهد داشت.

چشم انداز بحث

بررسی و مطالعه در این مواد و چگونگی تاثیر ، جستجو در محیط زیست ، نمونه برداری و آزمایش و تعیین مقدار آنها روی هم رفته در زیر عنوان سم شناسی صنعتی می‌تواند نمایانگر موقعیت واقعی وارزش حقیقی آنها در زندگی روزمره انسانها باشد و چه بسا موادی که امروزه با خوشوقتی و آسایش خیال از آنها بهره برداری می‌کنیم، فردا ، دیر یا زود ، به علتهای خاص به عنوان سرطان‌زا ، تغییر دهنده ژنها از مصرف منع شوند


کلمات کلیدی:
 
سم شناسی
ساعت ۱٢:٢٥ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/٧/۱٩ 

دید کلی

انسان در یک محیط شیمیایی زندگی می‌کند و بسیاری از این مواد شیمیایی را تنفس می‌کند، می‌خورد و از راه پوست جذب می‌کند. برآوردها حاکی از آنند که بیش از 60000 ماده شیمیایی مورد مصرف عموم بوده و گفته می‌شود در حدود 500 ماده شیمیایی جدید در هر سال ، وارد بازار می‌گردد. همراه با پیشرفتهای تکنولوژی آلودگی نیز توسعه یافته است. صنعتی شدن و ایجاد مراکز شهری بزرگ منجر به آلودگی هوا ، آلودگی آب و خاک شده است.

علل اصلی آلودگی مربوط به تولید و مصرف انرژی مواد شیمیایی صنعتی و افزایش فعالیت کشاورزی می‌باشد. در این میان علم سم شناسی ، با بررسی تاثیرات نامطلوب ایجاد شده در انسان در اثر این آلودگیها و مشخص نمودن ایمنی یا خطر ناشی از آنها ، راه را برای فعالیتهای درمانی این آلودگیها باز می‌کند. سم شناسی دارای شاخه‌های مختلفی می‌باشد.



img/daneshnameh_up/8/8a/_ggttqq_toxi.3.JPG

 

سم شناسی شغلی

سم شناسی شغلی با مواد شیمیایی که در محیط کار یافت می‌شوند، سروکار دارند. کارگران صنعتی ممکن است در طی تهیه ، تولید یا بسته بندی این مواد یا به واسطه استفاده از آنها در محیط شغلی ، در معرض تماس با آنها قرار بگیرند. به عنوان مثال کارگران کشاورزی ممکن است در معرض مقادیر مضر حشره کش قرار گیرند. تاکید عمده سم شناسی شغلی در جهت شناسایی عوامل مسئول ، تعیین وضعیتهای منجر به مصرف بی‌خطر آنها و پیشگیری از جذب مقادیر مضر آنها می باشد. حدود تعیین کننده ای جهت مشخص نمودن غلظت های ایمن بسیاری از مواد شیمیایی در محیط کار طرح ریزی شده‌اند تا حالات گوناگون تماس ، مشخص گردد:

  1. عبارتست از غلظت جهت کار روزانه معمولی 8 ساعته که کارگران می‌توانند مرتبا در آن قرار گیرند بدون هیچ اثر منفی.
  2. غلظتی که فقط باید کمتر از 15 دقیقه در آن قرار گرفت و نه بیشتر.
  3. غلظتی که فقط می‌توان یک لحظه در آن قرار گرفت.

سم شناسی محیطی

سم شناسی محیطی با تاثیرات بالقوه زیانبار مواد شیمیایی ، که به صورت آلودگیهای محیط زیست به ارگانیسمهای زنده عرضه می‌شود، سروکار دارد. اصطلاح "محیط" همه مجاورتهای یک ارگانیسم را دربرمی‌گیرد، مخصوصا هوا ، آب و خاک. آلوده کننده ماده‌ای است که در محیط وجود دارد و حداقل بخشی از آن نتیجه فعالیت انسان بوده و تاثیر زیانباری روی ارگانیسمهای زنده دارد. آلودگی هوا ، حاصل صنعتی شدن، توسعه تکنولوژی و افزایش شهرنشینی می‌باشد. همچنین انسان ممکن است در معرض مواد شیمیایی مورد استفاده در محیط کشاورزی قرار گیرد، مثل حشره کشها یا مواد مصرفی در ساخت مواد غذایی به صورت باقیمانده‌ها.

سازمان غذا و کشاورزی و
سازمان بهداشت جهانی ، میزان مصرف روزانه قابل قبول را چنین تعریف می‌کند: میزان مصرف روزانه یک ماده شیمیایی که در طی عمر کامل ، بر اساس کل حقایق مشخص شده در آن زمان ، ظاهرا فاقد خطر محسوس باشد. این سازمان پس از راه اندازی اطلاعات مرتبط ، میزان مصرف روزانه قابل قبول بسیاری از حشره کشها و افزودنیهای خوراکی را که ممکن است وارد زنجیره غذایی انسان شوند، در فهرست می‌آورد.

سم شناسی محیط زنده (اکو توکسیکولوژی)

این شاخه از سم شناسی اخیرا به عنوان تعمیم شاخه‌ای از سم شناسی محیط ، مشخص شده و مربوط به تاثیرات سمی عوامل فیزیکی و شیمیایی بر روی ارگانیسمهای زنده مخصوصا در جمعیتها و جوامع با اکوسیستمهای مشخص می‌باشد. این شاخه همچنین ، مسیرهای جایی شدن این عوامل و اثرات متقابل آنها محیط را نیز ، بررسی می‌کند. احتمال دارد یک حادثه محیطی که تاثیرات شدیدی روی ارگانیزمهای مجزا اعمال می‌کند، هیچ تاثیر مهمی روی جمعیتها یا یک اکوسیستم نداشته باشد. بنابراین نمی‌توان اصطلاحات سم شناسی و اکو توکسیکولوژی را بجای هم بکار برد.

راههای تماس با مواد سمی

راه ورود مواد شیمیایی به بدن در موقیعتهای تماس مختلف فرق می‌کند. در شرایط صنعتی ، استشمام راه اصلی ورود می‌باشد و راه پوستی نیز کاملا مهم است اما مصرف خوراکی ، راه نسبتا فرعی می‌باشد. در نتیجه ، معیارهای پیشگیری کننده عمدتا جهت حذف جذب از طریق استشمام یا از طریق تماس موضعی ، طرح ریزی می‌شوند. مواد آلوده کننده اتمسفر از طریق استشمام وارد می‌شوند، در حالی که در موارد آلوده کننده‌های آب و خاک ، مصرف خوراکی راه اصلی تماس در انسان است.

طول مدت تماس

واکنشهای سمی ممکن است بسته به طول مدت تماس از لحاظ کیفی متفاوت باشند. یک تماس واحد یا تماسهای متعدد طی 1 یا 2 روز صورت می‌گیرد، نمایانگر تماس حاد (acute exposure) می‌باشد. تماسهای متعدد که طی دوره طولانی‌تری از زمان ادامه یابد، نمایانگر تماس مزمن است. در شرایط شغلی هر دو تماس حاد و مزمن ممکن است رخ دهد.

در حالی که در حدود مواد شیمیایی یافت شونده در محیط ، احتمال تماس مزمن بیشتر است. در تماسهای مزمن ، تاثیرات سمی ممکن است تا چندین ماه بعد از تماسهای تکراری قابل مشاهده نباشد. تاثیرات زیانبار ناشی از تماس حاد یا مزمن ممکن است برگشت پذیر یا غیر قابل برگشت باشد. برگشت پذیری نسبی تاثیر سمی به خصوصیات قابلیت بهبود عضو آسیب دیده ، بستگی خواهد داشت.



img/daneshnameh_up/3/30/_ggttqq_toxi.2.jpg

 

حضور مخلوط مواد

انسان بطور معمول ، همزمان یا به شکل متوالی با چندین مواد شیمیایی مختلف تماس حاصل می‌کند. این امر ، ارزیابی موقعیتهای بالقوه خطرناک را دچار اشکال می‌کند. تاثیر بیولوژیک ناشی از تماس مرکب با چندین ماده را می‌توان به صورت افزایش ، فوق افزایش (سینرژیسم) ، یا تحت افزایش (آنتاگونیسم) مشخص نمود. نوعی از فوق افزایش به نام قوت بخشی است که در این هنگام یکی از دو ماده ، هنگام تماس هیچ تاثیری اعمال نمی‌کند. اما وقتی تماس با هر دو ماده روی می‌دهد، تاثیر ماده فعال افزایش می‌یابد. همه انواع تداخل عمل در انسان مشاهده شده است.

اهمیت سموم محیطی

هنگامی که سم وارد زنجیره غذایی شود. از آنجا که یک گونه از سایرین تغذیه می‌کند، جلویابی زیستی روی داده و موجب تغلیظ ماده شیمیایی می‌شود. مواد آلوده کننده ای که وسیعترین آثار محیطی را دارند، ضعیف تجزیه می‌شوند. و در آب ، خاک و هوا ، نسبتا دارای حرکتند و تجمع زیستی از خود نشان می‌دهند. بنابراین تلاشهایی صورت گرفته تا پتانسیل تجمع زیستی مواد شیمیایی آلی موجود در محیط برآورد گردد تا مقدمه‌ای برای برخوردهای مناسب جهت مقابله یا رفع ، باشد.

چشم انداز بحث

با توجه به افزایش میزان مواد آلوده کننده به علت افزایش جمعیت ، افزایش میزان مصرف کنندگی ، افزایش تولید مواد شیمیایی ، کاهش منابع طبیعی و ... نیاز به علم سم شناسی بیشتر احساس می‌شود چرا که زمینه هر برخورد در جهت حذف آلودگیها ، نیاز به شناخت کامل آلودگی و تحلیل و بررسی مکانیسم مشکل‌زایی آلودگیهای دارد. در همین راستا ، برنامه های زیر جزء تغییرات ملزوم آیند به شمار می‌رود:

  1. تاسیس یک واحد مدیریت قوی
  2. تاسیس مرکز اطلاعات سم
  3. آزمایشگاه سم شناسی برای شناسایی سمهای معمولی
  4. مرکز اطلاعات سبب مرگ و میر مربوط به سم
  5. مرکز مشاهده تخلفات مربوط به سم
  6. تاسیس آموزشگاه سم شناسی

کلمات کلیدی:
 
کاربرداسیدهیدروفلوریک
ساعت ۱٠:٥۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٧/۱٧ 

جداسازی انواع اتصال براکت های استنلس استیل به پرسلن های دندانی بر روی مدل رایانه ای ،اجزای محدود یا Finite Element Analysis بر روی چهار نوع مدل به شرح زیر:
1-مدل اول شامل کاربرد خشونت سطحی بر روی سطح پرسلن و کاربرد سا یلن و سپس کامپوزیت و براکت استنلس استیل.
2-مدل دوم شامل کاربرد اسید هیدرو فلوریک بر روی سطح پرسلن و سپس کامپوزیت و براکت استنلس استیل.
3-مدل سوم شامل کاربرد اسیدهیدروفلوریک بر روی سطح پرسلن و سپس سایلن و کامپوزیت و براکت استنلس استیل.
4-مدل چهارم شامل خشونت سطحی بر روی سطح پرسلن و سپس کاربرد اسید هیدروفلوریک و سایلن و کامپوزیت و براکت استنلس استیل.
به یافته های زیر دست یافتیم:
بیشترین قدرت برشی اتصال (873/24 مگا پاسکال) در کاربرد اسید هیدروفلوریک بر روی سطح پرسلن (مدل دوم) می باشد و بیشترین قدرت کششی اتصال (402/2 مگا پاسکال) در کاربرد اسید هیدروفلوریک و سپس سایلن بر روی سطح پرسلن (مدل سوم) می باشد. و بیشترین قدرت پیچشی اتصال (082/9 مگا پاسکال) در کاربرد اسید هیدروفلوریک بر روی سطح پرسلن (مدل دوم) می باشد.
همچنین در کاربرد سه نیروی برشی و کششی و پیچشی بر روی هر چهار مدل،شکست در سطح اتصال براکت و کامپوزیت به وقوع پیوست.
پس مؤثرترین روش جهت اتصال براکت های استنلس استیل به پرسلن های دندانی در تحقیق فوق کاربرد اسید هیدروفلوریک با یا بدون سا یلن می باشد که هم اتصال کارا و مؤثری را فراهم می آورد و نیز هنگام جداسازی براکت،سطح پرسلن رستوریشنبیمار کمترین تخریب را خواهد داشت زیرا شکست اتصال در سطح کامپوزیت و براکت به وقوع می پیوندد.
بیان مسئله:
ارتدنتیست ها معمولا در باندینگ براکت های استنلس استیل به انواع مواد ترمیمی شامل پرسلن روکش ها و بریج ها و یا انواع ونیرهای پرسلنی در کلینیک دچار مشکل هستند. (7-1)
از این رو بسیاری از ارتدنتیست ها از عمل بند کردن تمامی دندان ها (full banding)و یا برداشتن کامل ترمیم بیمار مانند روکش پرسلنی و جایگزین کردن آن توسط یک روکش موقت که بتوان براکت را به آن متصل نمود استفاده می کنند که از لحاظ زیبایی و راحتی، بیمار دچار مشکل خواهد شد و گاهی فرم ترمیم بیمار (restoration) اجازه عمل بند کردن دندان را نیز به ما نمی دهد. (5و1)
از آن جائی که درمان های ارتدنسی بالغین (adult) رو به افزایش است (از 5% در سال 1970 به 24% در سال 1983 و به درصدیفراتر از 20% در سال 1998 رسیده است.) بنابراین ارتدنتیست را بر آن وا می دارد، که روش های مؤثری را در چسباندن (باندینگ) براکت به سطوح پرسلن در اختیار داشته باشد. (8و3)
جهت اتصال براکت استنلس استیل به پرسلن های دندانی تا به حال روش های متعددی از طرف محققین مطرح گردیده که بتواند حداکثر قدرت باندینگ را با حداقل آسیب رستوریشن بیمار تأمین نماید که شامل ایجاد خشونت سطحی بر روی سطح پرسلن (roughening)و کاربرد اسید هیدروفلوریک و کاربرد سیستم های مختلف باندینگ از قبیل کاربرد Silane و انواع کامپوزیت های شیمیایی و نوری می باشد. (6و2)
از آن جائی که بررسیهای فوق در پاسخ به یکسری مسائل ریاضی و فیزیکی و مکانیکی این اتصال ناتوان است و الگوی توزیع تنش را که خود می تواند راهنمایی جهت کسب بهترین اتصال در مکان هایی از این سطح اتصال باشد، فراهم نمی آورد و با به کارگیری روش اجزاء محدود یا به تصویر درآوردن مدل های مربوطه در سه بعد و کاربرد گرافیکی با دقت بسیار بالا قادر است از هر جنبه مدل را بررسی نماید و در تمامی نقاط اتصال به بررسی نیروهای Tensile,Shear و Torsion بپردازد و نوع شکست را در تمامی نقاط اتصال چه adhesive و چه Cohesive، به ما نشان دهد. (10-9)
از این رو در نظر است در شرکت مشانیر وابسته به وزارت نیرو و دانشگاه صنعتی شریف با انجام مراحل کامپیوتری به ساخت مدل های کامپیوتری انواع اتصال براکت های استنلس استیل به پرسلن های دندانی پرداخته و توزیع تنش و شکست را در این اتصالات بررسی نمائیم.


کلمات کلیدی:
 
استفاده از سل - ژل دو مرحله ای در تهیه حسگرهای آمپرومتری و کاربرد آنها در تعیین
ساعت ۸:۳٠ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/٧/۱٧ 

سل- ژل روشی مرسوم برای تهیه مواد سرامیکی است، این فرایند شامل هیدرولیز آلکوکسیدها در حضور یک کاتالیزور (اسید یا باز) بوده که در نتیجه تراکم منجر به تشکیل یک شبکه سه بعدی می‌شود، که به سبب سادگی و تنوع آن کاربرد زیادی در، الکتروشیمی پیدا کرده است. در این تحقیق از تکنیک سل ژل برای تهیه الکترود سرامیکی کربن استفاده شده است. این الکترود توسط جذب سطحی کلروژنیک اسید در زمان کمتر از 10 ثانیه مورد اصلاح قرار گرفته، نتیجه اصلاح الکترود ظاهر شدن یک زوج متعلق به زوج کینون هیدروکینون است. که همانطور که انتظار می‌رود شدیداً تابع pH است. الکترود اصلاح شده اثر الکتروکاتالیزوری قابل توجهی نسبت به اکسیداسیون هیدرازین و NADH در محدوده‌ای وسیع از pH (5 تا 10) از خود نشان می‌دهد. و برای اندازه‌گیری آمپرومتری هیدرازین و NADH می‌تواند بکار رود. از ویژگی‌ها و مزایای این سنسور می‌توان به اثر کاتالیتیکی قابل توجه، حساسیت بالا، تجدیدپذیری و از همه مهمتر سادگی تهیه و اصلاح الکترود در مدت زمان بسیار کوتاه اشاره کرد. این الکترود می‌تواند در ساخت دتکتور آمپرومتری و کروماتوگرافی بکار رود. در بخش دیگری از این تحقیق از سل-ژل دو مرحله‌ای برای تهیه الکترود سرامیکی اصلاح شده از نافیون و کمپلکس [Ru(bpy)(tpy)] PF6 استفاده شده است. مرحله اول شامل تشکیل الکترود توده اصلاح شده بوسیله نافیون بوده و در مرحله دوم با شناور کردن الکترود تهیه شده در محلول کمپلکس روتنیم در استونیتریل به مدت 5 تا 25 ثانیه فیلم نازکی از کمپلکس در سطح کربن سرامیکی جذب می‌گردد. بررسی الکتروشیمیایی الکترود اصلاح شده فوق نشان دهنده حضور زوج ردوکس Ru(II)/Ru(III) با ویژگی‌های منحصر به فرد بوده، این ویژگی‌ها را طیف‌های Atomic Force Microscopy و ولتاموگرام‌های چرخه‌ای الکترود به خوبی نشان می‌دهد. الکترود اصلاح شده به روش فوق اثر الکتروکاتالیزی قابل توجهی در الکترواکسیداسیون L-Cystein (نسبت به الکترود اصلاح شده به روش سل-ژل یک مرحله‌ای) از خود نشان می‌دهد. از محاسن این الکترود می‌توان به اثر کاتالیزی خوب، سادگی روش تهیه الکترود، تجدیدپذیری و اثر ضدچرکین آن نسبت به L-Cystein و محصولات اکسیداسیون حاصل از آن اشاره کرد. از این الکترود می‌توان در کروماتوگرافی و سیستم‌های فلو به عنوان دتکتور آمپرومتری استفاده کرد. قسمت دوم: نانولوله ‌های کربن یکی از اشکال جدید کربن بوده که دارای استحکام مکانیکی و پایداری شیمیایی،‌ و هدایت الکتریکی بسیار بالا بوده، و با توجه به هدایت الکتریکی بالا به عنوان حدواسط انتقال الکترون در واکنش‌های انتقال الکترون بین گونه‌ها و سطح الکترود بکار برده شده‌اند. در این تحقیق از کربن نانولوله ‌های چند لایه (قطر 5 تا 10 نانومتر) مستقر در سطح الکترود کربن شیشه‌ای در الکترواکسیداسیون تیول‌ها و آلکالوئیدها استفاده شده است. الکترود کربن شیشه‌ای اصلاح شده توسط کربن نانولوله چند لایه اثر الکتروکاتالیزی قابل توجهی در اکسیداسیون تیوسیتوزین، گلوتاتیون، L- سیستئین و آلکالوئیدها در محدود وسیعی از Ph از خود نشان می‌دهد. کاهش فوق‌ پتانسیل اکسایش به حدود 25/0 ولت و نیز افزایش شدید در جریان پیک (6 تا 10 برابر) نسبت به الکترود کربن شیشه‌ای اصلاح نشده، اثر الکتروکاتالیزی شدید آن را نشان می‌دهد. همچنین نتایج تجربی نشان می‌دهد که الکترود کربن شیشه‌ای اصلاح شده توسط کربن نانولوله ‌ها اثر الکتروکاتالیزی شدیدی در الکترواکسایش مورفین و کدئین (در محدوده وسیعی از pH (2 تا 9) از خود نشان می‌دهد به طوری که جریان پیک در سطح الکترود اصلاح شده نسبت به الکترود اصلاح نشده تا 6 برابر افزایش یافته و پتانسیل پیک نیز کاهش می‌یابد (100 میلی‌ ولت برای مورفین و 400 میلی‌ولت برای کدئین). الکترود اصلاح شده کارایی خوبی به عنوان حسگر در تعیین آمپرومتری داشته و از حساسیت، پایداری، تکرارپذیری و حد تشخیص خوبی برخوردار است و بسادگی تهیه می‌شود. بنابر این می‌تواند به عنوان حسگرآمپرومتری در سیستم‌های فلو و کروماتوگرافی مایع بکار برده شود.


کلمات کلیدی:
 
آمونیاک
ساعت ۱۱:٥٦ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/٧/۱٦ 

آمونیاک مهم‌ترین ترکیب هیدروژنهٔ ازت است و در طبیعت از تجزیهٔ مواد آلی ازت دار بدست می‌آید.

آمونیاک گازی است بی رنگ، با مزهٔ فوق العاده تند و زننده که اشک‌آور و خفه کننده است. گاز آمونیاک از هوا سبک تر بوده و به سهولت به مایع تبدیل می‌شود. آمونیاک درآب بسیار محلول بوده و در منفی ۷/۷۷ درجهٔ سانتیگراد منجمد و در منفی ۵/۳۳ درجهٔ سانتیگراد به جوش در می‌آید. وزن مخصوص محلول اشباع آمونیاک ۸۸/۰ گرم بر سانتیمتر مکعب است. گاز آمونیاک قابل افروزش و حدود اشتعالش ۱۶-۲۵ درصد حجمی گاز آمونیاک در هوا است. حضور مواد نفتی و دیگر مواد افروختنی خطر آتشگیری را افزایش می‌دهد. مجاورت و تماس آمونیاک با نقره و جیوه تولید " فورمینات نقره و جیوه " می‌کند که موادی شدیداً قابل انفجار هستند. گاز آمونیاک در اثر گرمای از ۴۰۰ درجه به بالا تجزیه شده و تولید هیدروژن می‌کند. آمونیاک سبب تحریکات دستگاه تنفسی، پوست و چشم شده و با آسیب رساندن به شش‌ها در اثر مواجهه با حجم زیاد این گاز می‌تواند سبب مرگ شود.


کلمات کلیدی:
 
نیما
ساعت ٥:٢٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٧/۱٥ 

آی آدم ها

آی آدم ها که بر ساحل نشسته شاد و خندانید!
یک نفر در آب دارد می سپارد جان.
یک نفر دارد که دست و پای دایم می زند
روی این دریای تند و تیره و سنگین که می دانید.
آن زمان که مست هستید از خیال دست یاییدن به دشمن
آن زمان که پیش خود بی هوده پندارید
که گرفت استید دست ناتوانی را
تا توانایی بهتر را پدید آرید.
آن زمانی که تنگ می بندید
بر کمر هاتان کمر بند
در چه هنگامی بگویم من؟
یک نفر در آب دارد می کند بی هوده جان، قربان!




آی آدم ها که بر ساحل بساط دلگشا دارید!
نان به سفره، جامه تان بر تن؛
یک نفر در آب می خواند شما را.
موج سنگین را به دست خسته می کوبد
باز می دارد دهان با چشم از وحشت دریده
سایه هاتان را ز راه دور دیده.
آب را بلعیده در گود کبود و هر زمان بی تابی اش افزون
می کند زین آب، بیرون
گاه سر، گه پا
آی آدم ها!


او ز راه دور این کهنه جهان را باز می پاید
می زند فریاد و امید کمک دارد.
آی آدم ها که روی ساحل آرام در کار تماشایید!
موج می کوبد به روی ساحل خاموش
پخش می گردد چنان مستی به جای افتاده بس مدهوش.
می رود نعره زنان، وین بانگ باز از دور می آید:
«آی آدم ها».
و صدای باد هر دم دل گزاتر
و در صدای باد بانگ او رهاتر
از میان آب های دور و نزدیک
باز در گوش این ندا ها:
«آی آدم ها»...


کلمات کلیدی:
 
اسپکتروسکوپی وآشکارسازی DNA
ساعت ٥:٥٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٧/۱٢ 

محققان دانشگاه Strathclyd انگلیس توانستند با اسپکتروسکوپی رامان رشته‌‌های DNA جفت شده و جدا شده را با اتصال آنها به نانوذرات نقره مشاهده کنند.SERRS (تفرق رزونانسی سطحی تقویت شدة رامان) با اندازه‌‌گیری اختلاف انرژی نور متفرق شده از نور تابیده شده، نوعی طیف لرزشی از یک ملکول به‌دست می‌دهد. شدت تفرق با جذب ملکول‌های هدف به درون سطح فلزی ناهموار -مانند نانوذرات نقره و یا طلا- افزایش می‌‌یابد. اگرنانوذرات متراکم شده و مولکول جذب شده دارای یک کروموفور با گذار الکترونیکی منطبق با طول موج برانگیختگی باشد، نتایج بهتری بدست خواهد آمد.

تامسون عضو این تیم تحقیقاتی می‌گوید:«ما می‌خواستیم بدانیم آیا DNA نشان‌دار شدة رنگی می‌تواند برای جمع کردن انتخابی نانوذرات نقره به‌کار رود و آیا عکس‌العملی در برابر SERRS می‌دهد؟».

تیم تحقیقاتی فوق، دو گروه نانوذرات نقره را با یک نوع رنگ پوشش دادند و سپس یک رشته کوتاه DNA را به هر گروه متصل کردند. رشته‌‌های DNA در هر دو گروه نانوذرات نقره با یکدیگر مکمل نشدند. سپس رشته‌‌ای از DNA نشاندار را که مکمل یکی از رشته‌‌های DNA موجود در دو گروه نانوذرات بود وارد کردند DNA نشاندار به رشته DNA در هر دو گروه از نانوذرات چسبید. آنالیز SERRS، افزایشی چشمگیر را در تراکم و شدت طیف رنگی نشان داد.

گرم کردن محلول موجب جدا شدن رشته‌‌های DNA از خوشه‌‌های نانوذرات می‌‌شود و سیگنال‌‌های SERRS را محو می‌‌کند. این نتایج نشان می دهد که SERRS می‌‌تواند برای مطالعه برهم‌‌کنش مولکولی استفاده شود. دکتر گراهام رهبر این تیم تحقیقاتی می‌‌گوید: «گرچه ما فقط از هیبریدسازی DNA استفاده کردیم ولی این روش کاربردهای دیگری در سایر مولکول‌‌های زیستی مانند برهم‌‌کنش‌‌های پروتئین-پروتئین نیز دارد». البته گودایسر از دانشگاه منچستر انگلیس که از تکنیک‌‌های اسپکتروسکوپی برای آنالیز ملکول‌‌های زیستی استفاده می‌‌کند، در این زمینه احتیاط بیشتری دارد و می‌گوید اساسا SERRS برای تصویربرداری از سلول‌ها به‌تازگی به واقعیت پیوسته است. او معتقد است در میکرواسپکتروسکوپی رامان اخیر، زمان مورد نیاز برای بدست آوردن هر طیف، محدودیت ایجاد می‌‌کند. هرچند توانایی افزایش سیگنال موجب می‌‌شود تا تصاویر، سریعتر دریافت شود. البته آنچه که لازم است، تولید ابزاری قوی و تجدیدپذیر، برای پوشش دادن سلول‌‌ها و بافت‌‌ها با نانوذرات نقره و یا طلاست.

کلمات کلیدی:
 
اسپکتروسکوپی رامان
ساعت ٥:٤٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٧/۱٢ 
شکارسازی DNA با اسپکتروسکوپی رامان
تهران-خبرگزاری ایسکانیوز:محققان دانشگاه Strathclyd انگلیس توانستند با اسپکتروسکوپی رامان رشته‌‌های DNA جفت شده و جدا شده را با اتصال آنها به نانوذرات نقره مشاهده کنند.
به گزارش روز شنبه باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران"ایسکانیوز"، SERRS (تفرق رزونانسی سطحی تقویت شده رامان) با اندازه‌‌گیری اختلاف انرژی نور متفرق شده از نور تابیده شده، نوعی طیف لرزشی از یک ملکول به‌دست می‌دهد که شدت تفرق با جذب ملکول‌های هدف به درون سطح فلزی ناهموار -مانند نانوذرات نقره و یا طلا- افزایش می‌‌یابد.
اگرنانوذرات متراکم شده و مولکول جذب شده دارای یک کروموفور با گذار الکترونیکی منطبق با طول موج برانگیختگی باشد، نتایج بهتری بدست خواهد آمد.
بر اساس این گزارش و به نقل از نانو،تامسون عضو این تیم تحقیقاتی می‌گوید:«هدف از این بررسی این بود که در یابیم آیا DNA نشان‌دار شده رنگی می‌تواند برای جمع کردن انتخابی نانوذرات نقره به‌کار رود و آیا عکس‌العملی در برابر SERRS می‌دهد.
تیم تحقیقاتی فوق، دو گروه نانوذرات نقره را با یک نوع رنگ پوشش دادند و سپس یک رشته کوتاه DNA را به هر گروه متصل کردند. رشته‌‌های DNA در هر دو گروه نانوذرات نقره با یکدیگر مکمل نشدند.
سپس رشته‌‌ای از DNA نشاندار را که مکمل یکی از رشته‌‌های DNA موجود در دو گروه نانوذرات بود وارد کردند DNA نشاندار به رشته DNA در هر دو گروه از نانوذرات چسبید و آنالیز SERRS، افزایشی چشمگیر را در تراکم و شدت طیف رنگی نشان داد.
گرم کردن محلول، موجب جدا شدن رشته‌‌های DNA از خوشه‌‌های نانوذرات می‌‌شود و سیگنال‌‌های SERRS را محو می‌‌کند. این نتایج نشان می دهد که SERRS می‌‌تواند برای مطالعه برهم‌‌کنش مولکولی استفاده شود.
دکتر گراهام رهبر این تیم تحقیقاتی می‌‌گوید: گرچه ما فقط از هیبریدسازی DNA استفاده کردیم ولی این روش کاربردهای دیگری در سایر مولکول‌‌های زیستی مانند برهم‌‌کنش‌‌های پروتئین-پروتئین نیز دارد.
البته گودایسر از دانشگاه منچستر انگلیس که از تکنیک‌‌های اسپکتروسکوپی برای آنالیز ملکول‌‌های زیستی استفاده می‌‌کند، در این زمینه احتیاط بیشتری دارد و می‌گوید اساسا SERRS برای تصویربرداری از سلول‌ها به‌تازگی به واقعیت پیوسته است.
وی معتقد است در میکرواسپکتروسکوپی رامان اخیر، زمان مورد نیاز برای بدست آوردن هر طیف، محدودیت ایجاد می‌‌کند که البته توانایی افزایش سیگنال موجب می‌‌شود تا تصاویر، سریعتر دریافت شود. که برای تولید ابزاری قوی و تجدیدپذیر، به منظور پوشش دادن سلول‌‌ها و بافت‌‌ها با نانوذرات نقره و یا طلا به کار می رود.

کلمات کلیدی:
 
اسپکتروسکوپی
ساعت ٥:۳۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٧/۱٢ 

یکی از کاربردهای نور مریی اسپکتروسکوپی بوسیله ی نور مرئی می باشد . یک

 

دستگاه اسپکتروسکوپ متشکل از یک موازی کننده یا کلیماتور ، منشور ، دوربین و

 

میکرومتر می باشد . لوله موازی کننده متشکل از یک عدسی محدب است که در

 

مقابل آن یک چشمه نور قرار میگیرد . وظیفه این کلیماتور موازی نمودن دسته پرتو

 

تابشی از لامپ به آن می باشد . دسته پرتو موازی به یک یال منشور می تابد. بوسیله

 

منشور طیف نور در طرف دیگر منشور تشکیل می شود. طیف نور حاصله بوسیله ی

 

دوربین بصورت دسته  پرتو موازی به چشم بیننده می رسد. به منظور اندازه گیری طول

 

موج های طیف حاصله معمولا تصویر یک میکرومتر بر روی یال منشور در سمتی که نور

 

به آن می تابد منتقل می شود که بعدا تصویر آن همراه با طیف نور در سمت دیگر

 

بوسیله ی دوربین به چشم منتقل می شودو بدین طریق پس از کالیبره نمودن دستگاه

 

می توان طول موج های نا مشخص را اندازه گیری نمود . با قرار دادن نمونه ای

 

ناشناخته در مقابل پرتو های تابشی به منشور می توان طیف نور جذبی را اندازه گیری

 

نمود و سپس از روی آن مقدار و یا غلظت مواد مختلف را در نمونه بدست آورد.

 

اسپکتروسکوپی با نور مرئی کاربردبسیار زیادی در پزشکی و علوم وابسته به آن دارد

 

بخصوص در آزمایشگاه های تشخیصی اسپکتروسکوپی در تعیین اجزاء خونی و دیگر

 

نمونه های بیولوژیکی نقش عمده ای دارد . به عنوان مثال بطریقه اسپکتروسکوپی با نور

 

مرئی می توان احتمال مسمومیت ، مقدار قندخون و ....... را تعیین نمود


کلمات کلیدی:
 
کمک به رشداستخوان ها با ذرات نانو
ساعت ٥:٠٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٧/٤ 
دانشمندان هلندی در مطالعات اولیه نشان دادند که می‌توان با اسپری کردن نانوذرات تخته‌ای‌شکل به مواد متخلخل مورد استفاده در قالب‌سازی استخوان، استخوان‌های چگال‌تری ساخت، همچنین آنها موفق به ساخت بافتی شده‌اند که پس از کاشتن، خطر رد پیوند ندارد.
این محققان برای رشد استخوان‌های جدید، سلول‌های استخوانی را در موادی متخلخل و زیست‌تجزیه‌پذیر به نام اسکافولد قرار دادند که به‌عنوان قالب استخوانی استفاده می‌شد، این کار سلول‌های دارای خصوصیات فیزیکی و شیمیایی مناسب را وادار به ساخت استخوان جدیدی می‌کند. اسکافولد پس از تجزیه شدن، جای خود را به استخوان جدیدی می‌دهد.

آنتونیوس مایکوس، رئیس این گروه، می‌گوید:"یک اسکافولد باید متخلخل، غیر سمی و زیست‌تجزیه‌پذیر باشد و در عین حال توانایی تحمل استخوانی را داشته باشد که به جایش قرار می‌گیرد. تحقیقات گذشته نشان داده که نانولوله‌های کربنی این مقاومت را به پلیمرهای اسکافولد می‌دهند؛ اما این اولین مطالعه‌ای است که عملکرد این مواد را در یک مدل حیوانی بررسی می‌کند."

در این مطالعه محققان دو نوع اسکافولد را در خرگوش کاشتند: نوع اول از پلاستیکی زیست‌تجزیه‌پذیر به‌نام پلی‌پروپیلن‌فرمات(PPF) ساخته شد که با توجه به مطالعات قبلی انتخاب شده بود؛ نوع دوم هم از ۵/۹۹ درصد PPF و ۵/۰ درصد نانولوله‌های کربنی تک‌دیواره ساخته شد. قطر این نانولوله‌های ۸۰ هزار برابر نازک‌تر از تار مو، و طول آنها معمولاً هزار برابر قطر آنهاست؛ اما در اینجا از لوله‌های کوتاه‌تری استفاده شد، زیرا در مطالعات قبلی سازگاری بهتری با سلول‌ها داشتند.

نیمی از نمونه‌ها چهار هفته، و نیم دیگر دوازده هفته بعد از کاشتن آزمایش شدند. در حالی که بعد از چهار هفته تفاوت چندانی مشاهده نشده بود، بعد از دوازده هفته نسبت رشد درونی استخوان‌ها با نانولوله‌های کامپوزیتی، سه برابر رشد با PPF بود و بعد از دوازده هفته حدود دو سوم اسکافولدهای کامپوزیتی بافت استخوانی بودند، این در حالی بود که تنها یک پنجم PPF را بافت استخوانی تشکیل می‌داد.

مایکوس می‌گوید:"نانوکامپوزیت‌ها فراتر از انتظار عمل کردند. نتایج نشان می‌دهد که آنها از حالت کمک‌کنندهٔ منفعل خارج شده، نقش فعالی را در بهبود رشد استخوان ایفا می‌کنند. ما ساز و کار دقیق این افزایش تولید را نمی‌دانیم، اما مطالعات متمرکزی برای شناخت این پدیده در حال انجام است. دلیل این رویداد می‌تواند تغییرات شیمیایی در سطح، قدرت و... باشد."

منبع :
http://www.aftab.ir/news/2008/aug/30/c3c1220073609_science_education_technology_nano.php

کلمات کلیدی:
 
بهبودخواص پلیمرهاباذرات نانویی کربنات کلسیم
ساعت ٤:٥٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٧/٤ 

پژوهشگران دانشگاه فردوسی مشهد با استفاده از نانوذرات کربنات کلسیم به بهبود خواص پلیمرها موفق شدند.
دکتر سید مجتبی زبرجد، دانشیار گروه مهندسی مواد دانشگاه فردوسی مشهد که پژوهش‌های متعددی در زمینه تولید و بررسی خواص نانوکامپوزیت‌های پایه فلزی و پلیمری انجام داده، در جدیدترین تحقیق خود، به بررسی نقش نانوذرات کربنات کلسیم در بهبود خواص فیزیکی و مکانیکی HDPE پرداخته است.

پلیمر HDPE از جمله پلیمرهای کارا و پرمصرف است که در بسیاری از صنایع داخلی همچون خودروسازی، بسته‌بندی، پتروشیمی و ... مورد استفاده قرار می‌گیرد.
قابلیت شکل پذیری آسان، بارزترین مزیت این پلیمر است اما علی‌رغم این خاصیت مفید، در مقایسه با سرامیک‌ها و فلزات، HDPE مقاومت مکانیکی و فیزیکی چندانی ندارد.
تحقیقات پژوهشگران نشان می‌دهد نانوذرات می‌توانند نقش موثری در افزایش خواص مکانیکی و فیزیکی این پلیمر ایفا نمایند.

دکتر زبرجد در تشریح جزئیات تحقیقاتش اظهار کرد: هدف از انجام این پژوهش افزایش خواص فیزیکی و مکانیکی HDPE بوده است که این هدف را با استفاده از کربنات کلسیم تامین کرده‌ایم. بدین منظور ابتدا کربنات کلسیم با استفاده از اسید استاریک و تحت عملیات سطحی خاصی پوشش داده شد. نانوذرات به طور طبیعی تمایل به هم‌چسبی دارند که این امر سبب جلوگیری از کلوخه شدن و تجمع نانوذرات می‌شود؛ پس از این نانوذرات پوشش داده شده با نسبت‌های وزنی معینی به HDPE افزوده شده‌اند تا گرانول نانوکامپوزیت تقویت شده HDPE تولید شود.

وی خاطرنشان کرد: گرانول‌های تولیدی را در ادامه می‌توان در دستگاه تزریق پلاستیک قرار داده و آن را به نمونه مورد نظر تبدیل کرد. نتایج حاکی از آن است که با افزودن نانوذرات، مقاومت HDPE در مقابل ضربه‌های شدید به میزان قابل توجهی و تا چندین درصد افزایش می‌یابد.

بنابر اعلام ستاد ویژه توسعه فن‌آوری نانو، جزئیات این پژوهش که از حمایت‌های تشویقی ستاد بهره‌مند شده، در مجله بین‌المللی MATERIALS SCIENCE AND ENGINEERING (جلد ۴۵۷، صفحات ۳۶۷-۳۶۵، سال ۲۰۰۸) منتشر شده است.


کلمات کلیدی:
 
جذب انرژی خورشیدبه وسیله نانو آنتن ها
ساعت ٤:۳٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٧/٤ 

محققان لابراتوار ملی آیداهو، روشی ارزان قیمت برای تولید ورقه‌های پلاستیکی ابداع کردند که این ورقه‌ها شامل میلیاردها نانوآنتن است که انرژی گرمایی ایجاد شده توسط خورشید و دیگر منابع را جمع می‌کنند. این اولین گام در راه تولید انباشت‌کننده‌های انرژی خورشیدی در مقیاس زیاد به وسیله مواد قابل انعطاف است.

از آنجا که هنوز روش‌های تبدیل انرژی خورشیدی به الکتریسته قابل استفاده نیاز به پیشرفت و گسترش دارد، شاید روزی این ورقه‌های پلاستیکی به عنوان پوشش‌های سبکی که منبع انرژی در خودروهای هیبریدی وipod ها هستند، با کارآیی بیشتری نسبت به سلول‌های خورشیدی معمول و متعارف تولید شوند.

این نانوآنتن‌ها همچنین می‌توانند در وسایل خنک‌کننده که بدون استفاده از برق، گرمای زیادی را از ساختمان‌ها یا وسایل الکترونیکی جذب می‌کنند، کاربرد داشته باشند.

این نانوآنتن‌ها اشعه‌های میانی مادون قرمز را هدف قرار می‌دهند که زمین پس از جذب انرژی خورشید، طی روز به طور مداوم باعث تشعشع آنها می‌شود. در مقابل، سلول‌های خورشیدی متداول فقط قادر به استفاده از نورمرئی هستند و در تاریکی بدون استفاده می‌مانند.

اشعه مادون قرمز، یک منبع انرژی گرانبها است، چرا که به وسیله فرآیندهای صنعتی مانند نیروگاه‌ها و ماشین آلات سوخت فسیلی تولید می‌شود.

نانوآنتن‌ها قطعات مربع شکل یا مجموعه‌ای مارپیچی بسیار کوچکی در قالب پلی‌اتیلن پالایش شده هستند که در جعبه‌های پلاستیکی مورد استفاده‌اند. محققان رفتار مواد مختلفی مثل طلا، منگنز و مس را تحت اشعه مادون قرمز مورد مطالعه قرار دادند و نتایج به دست آمده را برای تولید مدل رایانه‌ای نانوآنتن‌ها به کار گرفتند.

آنها دریافتند که با به کارگیری درست مواد به لحاظ اندازه و شکل، نانوآنتن‌ها می‌توانند بیش از ۹۲ درصد انرژی در طول موج‌های مادون قرمز را جمع‌آوری کنند.

به منظور راستی آزمایی این مدل رایانه‌ای، محققان از یک نمونه واقعی استفاده کردند که بر اساس خواص سیلیکون ساخته شده بود. نانو آنتن‌های سیلیکونی بیش از ۸۰ درصد انرژی طول موج مورد نظر را جذب کردند. سپس این مواد را در لایه‌های پلاستیکی قرار دادند و مشاهده کردند که این نمونه نیز قادر به جذب انرژی پیش‌بینی شده است.
توانایی جذب اشعه مادون قرمز توسط این نانوآنتن‌ها نویدبخش ایجاد ابزار خنک‌کننده جدید است. از آنجا که اشیا گرما را به صورت اشعه‌های مادون قرمز از خود ساطع می‌کنند، این نانوآنتن‌ها قادر به جمع‌آوری آنها و انتشار مجددشان به عنوان طول موج‌های بی‌ضرر هستند.

اینچنین سیستم‌هایی قادر به خنک کردن ساختمان‌ها و رایانه‌ها بدون استفاده از یک منبع قدرت خارجی مثل تهویه‌ها و پنکه هستند.

اما پیشرفت‌های تکنولوژیکی بیشتری ‌نیاز است تا بتوان انرژی این نانوآنتن‌ها را به الکتریسیته قابل مصرف تبدیل کرد. اشعه‌های مادون قرمز یک جریان تناوبی در نانو آنتن‌ها ایجاد می‌کنند که تریلیون‌‌ها بار در ثانیه نوسان می‌کند و به یکسوکننده جریان تناوبی به جریان مستقیم نیاز دارد. یکسوکننده‌های موجود امروزی در این فرکانس‌های بالا کاربردی ندارند و به نانو یکسوکننده‌های مطابق با نانوآنتن‌ها نیاز است. این نانو یکسوکننده‌ها هزار بار کوچک‌تر از ابزار تجاری موجود هستند که نیاز به روش جدید برای تولیدشان است.

چنانچه بر این مانع تکنیکی غلبه کنیم این ابزار ارزان‌تر و کارآمدتر از سلول‌های خورشیدی خواهد بود. سلول‌های خورشیدی معمول، براساس فعل و انفعال شیمیایی کار می‌کنند که تنها ۲۰ درصد از نور مرئی جمع شده به وسیله آنها را مورد استفاده قرار می‌دهد.

نانوآنتن‌ها می‌توانند براساس شکل و اندازه برای جمع‌آوری طول موج‌های خاصی مورد استفاده قرار گیرد. این انعطاف‌پذیری امکان تولید لایه‌های پلاستیکی دو رویه را می‌دهد که هر طرف قادر به جمع‌آوری انرژی خورشیدی با طیف‌های مختلف است.

این لایه‌ها می‌توانند سقف خانه‌ها یا ابزارهایی مانند تلفن همراه وipod ها را پوشش دهند و یک منبع مداوم و تجدیدپذیر انرژی را فراهم کنند.


کلمات کلیدی:
 
کروموتوگرافی تبادل یونی
ساعت ٥:٤٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٧/۱ 
کروماتوگرافی تبادل یونی در ستون‌ها ، بطور انحصاری ، کاربرد رزین‌های تبادل یونیمحدود می‌شود زیرا این مواد به طور عمده خواص مطلوبی ، مانند پایداری مکانیکی وشیمیایی و یکنواختی اندازه دانه‌ها ( ذرات ) دارند،پودر سلولز که آن گرده‌های تبادل یونی به طریق شیمیایی قرار داده شده باشند نیز برای جداسازی مواد در ستون‌ها به کار می‌رود. ورقه‌هایی از سلولز عمل شده فوق و ورقه‌های سلولز پر شدهبا رزین‌های تبادل یونی را در روش کروموتوگرافی کاغذیبرای جداسازی‌هایی کهشامل تبادل یونی هستند، می‌توان مورد استفاده قرار داد.در کروماتوگرافی تبادل یونی جداسازی مواد از نوعکروماتوگرافی که در آنها رزین به جای جاذب درکروماتوگرافیجذبیقرار می‌گیرد، است. مقادیر زیادی از رزین‌های تبادل یونی برای جدا کردنکامل یون‌ها از محلول در آزمایشگاه و نیز در مقیاس صنعتی به کار می‌روند. یعنی ازجداسازیهای فوق العاده جالب عبارتند از جداسازی موادلانتایندها،آکتینیدهاواسیدهای آمینه.رزین‌های متداول تبادل یونی که به طور مصنوعی ساخته می‌شوند، بر پایه قالب غیرمحلولی از یک بسپار بزرگ ، معمولاپلی استیرن، استوار هستند. ولی بعضی ازآنها متکی براسید متا اکریلیکهستند. نوع اول با بسپارکردن استیرن در حضور مقدار کمی ازدی وینیل بنزنساخته می‌شود. دی وینیل بنرنمیزان اتصالات عرضی را که عامل مهمی در کروماتوگرافی است کنترل می‌کند. اتصالاتعرضی ، بسپار را به حالت نامحلول در می‌آورد. اگر میزان اتصالات عرضی خیلی کم باشد رزین مستعد جذب مایع اضافی می‌شود و در نتیجه آماس زیادی می‌کند، در حالی کهاتصالات عرضی زیاده از حد ، ظرفیت تبادل رزین را ، احتمالا به علت ممانعت فضایی کممی‌کند.گرده‌های قطبی که باعث خواص تبادل یون در رزین می شوند به جز در مورد اسید پلی متااکریلیک، بعد از عمل بسپار شدن به رزین اضافه می‌شوند. با بسپار شدن در یکامولسیون آبیمی‌توان دانه‌هایی بااندازه‌های معین تهیه کرد و در این صورت است که رزین‌ها برایعمل یون زداییو اهداف کروماتوگرافی به کارمی‌روند. بعضی از رزین‌ها را به شکل ورقه می‌سازند که در این صورت غشاهای تبادلیونی به دست می‌آیند. این غشاها به این صورت کاربردی در کروماتوگرافی ندارند ولیمی‌توان از آنها برای نمک‌زدایی محلول‌ها ، که ممکن است یک عمل مقدماتی ضروری براییک جداسازی مواد کروماتوگرافی مورد نظر باشد، استفاده کرد.

مواد مبادله کننده یون:تبادل گرهای کاتیونی و آنیونی دو نوع عمده موادمبادله کننده یون هستند که آنها را به نوبه خود می‌توان بر حسب قدرتشان بهاسیدوبازتقسیم‌بندی کرد.

تبادل‌گر کاتیونی:گروه‌های قطبی در تبادل‌گرهای کاتیونی، که با HSo3می‌باشند،خاصیت اسیدیدارند این گروه‌‌ها بهمولکول‌های بسپار به طور قطعی متصل هستند و در معرض محلول‌ حاوی یون‌هایی که بایدحذف یا جدا شوند، قرار می‌گیرند.گروه‌های قطبی در تبادل گرهای آنیونی گروه‌های آمونیوم نوع سوم یا چهارم هستندو مثل هم عمل می‌کنند. تبادل‌گر آنیونی بیشتر به شکل کلرید هستند تا به شکلهیدروکسید زیرا کلریدها پایدارتر هستند.

خواص رزین‌ها:
باید دارای گروه‌های مبادله کننده تک عاملی باشد. برای رزین‌های جدید هیچ مشکلیدر این مورد وجود ندارد ولی محصولات اولیه که ازفنل ساخته می‌شدند چند عاملی بودند و خواص تبادل آنها بستگی به PH محلولی که در آن قرارمی‌‌گرفتند، داشت. از این نقطه نظر این رزین‌هابرای کروماتوگرافی مناسب نبودند.
- باید درجه اتصالات عرضی کنترل شده داشته باشد. 4 - 8 % بهترین درجه برایکروماتوگرافی است.
- گستره اندازه ذرات باید تا آنجایی که ممکن است کوچک باشد.
- اندازه ذرات باید، تا آنجایی که عملی است کوچک باشد.
    

کلمات کلیدی:
 
کروموتوگرافی لایه نازک
ساعت ٥:٤۳ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٧/۱ 
- کروماتوگرافی لایه نازک
کروماتوگرافی با لایه نازک نوعی ازکروماتوگرافیجذب سطحی است که در این روش از صفحات با ضخامت نازک استفاده می‌شود و موقعیتاجزای جدا شده روی صفحه مشخص می‌گردد. ذرات روی لایه باید تراکم زیادی داشته باشندو همسان و کوچک باشند. قائم ساکن اغلب از جنسسلولزاست کهبرای جدا سازی مولکول‌های هیدروفیلی مثلهیدرات‌های کربن،اسیدهای آمینه،مشتقاتاسید نوکلئیک وموادمعدنی استفاده می‌شود. در سال 1938ایزومیلووشرایبدهاستفاده ازیکجاذب کروماتوگرافیبه شکل یک لایه نازکتثبیت شده بر روی یک تکیه‌گاه محکم و بی‌اثر را پیشنهاد کرده‌اند و در سال 1951 کیرشنر ، میلر ، و کلر ، ترپن‌ها را بر روی یک «نوار کروماتوگرافی» جدا کردند. این نوار ازیک باریکه کوچک شیشه‌ای با جاذب مخلوط بانشاسته یاگچ شکسته‌بندی، که به عنوان چسباننده عملمی‌کند، پوشیده شده بود.
طرز به کار بردن باریکه‌ها مانند روش به کار بردن کاغذکروماتوگرافیکاغذی بود و در واقع هدف اولیه استفاده از روش لایه نازک به کار بردن روش‌هایکروماتوگرافیتقسیمی و کاغذی در یک سیستم جذب سطحی بوده است. در اواخر دهه 1950 استال ،روش‌های ساده‌ای را برای تهیه صفحات اختراع کرد و نشان داد که کروماتوگرافی لایهنازک می‌تواند برای بسیاری ازجداسازی‌هابه کار رود.

مکانیزم کار کروماتوگرافی لایه نازک:
در ابتدا لازم است که صفحاتکروماتوگرافی تهیه شوند، یعنی جاذبه به صورت لایه نازکی با ضخامت یکنواخت روی یکتکیه‌گاه سفت بی‌اثر پخش شود. معمولا از صفحات شیشه‌ای استفاده می‌شود، البتهروش‌های دیگری نیز وجود دارد. جاذب جامد بصورت پودر ریز را با آب وگاهی با یکمایع فرار، به صورت خمیر در می‌آورند، و آننرا به وسیله دستگاه‌های پخش کننده تجارتی یا یک پخش کننده خانگی ساده یا حتی تنهابا استفاده از دست روی صفحه پخش می‌کنند. تهیه لایه با استفاده از روش پاشیدن یافرو بردن نیز امکان‌پذیر است.صفحه پوشیده از خمیر را خشک و با گرم کردن درحدود 100 ، به مدت از قبل تعیین شده ، آن را فعال می‌کنند. محلولی از نمونه در یکحلال فراررا به وسیله یکپی‌پت یاسرنگروی صفحه قرار می‌دهند. وقتی که لکهخشک شده صفحه را بطور عمود در مخزن مناسب طوری قرار می‌دهند که لبه پایینی آن درفاز متحرک انتخاب شده فرو رود، بدین ترتیب جداسازی مواد با استفاده از روشکروماتوگرافی صعودی انجام می‌شود. اگر از یک دستگاه پیچیده‌تر استفاده شود،می‌توان کروماتوگرافی نزولی یا افقی را انجام داد، ولی این روش‌ها کمتر متداولهستند. در پایان عمل ، حلال را از صفحهتبخیر می‌کنند ولکه‌های جدا شده را به وسیله روش‌های فیزیکی یا شیمیایی ، به ترتیبی که درکروماتوگراف‌های کاغذی به کار می‌روند، آشکار و شناسایی می‌کنند. شیوه عملی لازم دراین روش ، بجز تهیه صفحات ، بسیار شبیه روشکروماتوگرافیکاغذی است.


مقایسه کروماتوگرافی لایه نازک با انواع کروماتوگرافی:
- مقایسهبا : کروماتوگرافی یستونی جذب سطحی کروماتوگرافی ستونی جذب سطحی متداول ، فرآیندی کند استو مقادیر نسبتا زیادی از جاذب و نمونه لازم دارد. پیشرفت‌های اخیر در سیستم‌های باکارایی بالا مطمئنا مشکلات سرعت ، مقیاس و شناسایی را از بین برده‌اند. ولی اینسیستم‌ها قیمت خیلی زیادی دارند و دستگاه مربوط به آنها بسیار پیچیده است. درکروماتوگرافی لایه نازک تنها مقادیر کمی از جاذب و نمونه لازم است، دستگاه ساده وارزان است. لکه‌های جدا شده در روی صفحه مانندکروماتوگرافیکاغذی آشکار می‌شوند بنابراین ، معمولا جمع‌آوری اجزا لازم نیست. با وجود اینهیچ اشکالی در انجام جدا سازی‌های مقدماتی وجود نداشته وجداسازیمواد با افزایش ضخامت لایه و یا به کار بردن مقدار زیادی از نمونه ، بیشترانجام می‌گیرد. بعد از جداسازی مواد ، به دست آوردن یک جسم بطور مجزا به طریقفراشیدن و جمع ‌آوری آن قسمت از لایه که جسم بر روی آن جذب شده ، ساده است. بعد ازاین عمل می‌توان جسم را در یک حلال مناسب استخراج کرد.


- مقایسه با :کروماتوگرافیکاغذی روش لایه نازک دارای مزیت عمده سرعت بیشتر ، در اکثر موارد ،جداسازی مواد بهتر می‌باشد. زمان متوسط برای حرکت حلال به مقدار 10 در کروماتوگرافیلایه نازک رویسیلیکاژل 30 – 20 دقیقه است، در صورتی کههمان جداسازی مواد بر روی یک کاغذ سریع ممکن است 2 ساعت طول بکشد. جداسازی موادبهتر به این واقعیت مربوط می‌شود که جاذب در کروماتوگرافی لایه نازک دارای ظرفیتبیشتری نسبت به کاغذ در کروماتوگرافی کاغذی است. بنابراین لکه‌های جدا شده شکل واندازه کله اصلی را به طور نسبتا زیادی حفظ می‌کنند و پخش شدن وابسته بهکروماتوگرافیتقسیمیروی کاغذ در لایه نازک صورت نمی‌گیرد.


کاربرد کروماتوگرافی لایه نازک :
کروماتوگرافی لایه نازک پر کاربردترین روشدرصنایع داروسازیبرای تمام اندازه‌گیری‌هایمهم وتعیین درجه خلوص محصولاتاست. هم‌چنین ،کاربرد گسترده‌ای در آزمایشگاه‌های بالینی پیدا کرده است و ستون فقرات مطالعاتمتعددزیستشناسی وزیست شیمیاییشده است. بالاخره ، کاربردگسترده‌ای در آزمایشگاه‌های صنایع شیمیایی پیدا کرده است.
  

کلمات کلیدی:
 
کروموتوگرافی
ساعت ٥:٤٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٧/۱ 
هدف از جداسازی ، حذف مزاحمت‌ها ، غلیظ کردنمحلولمورد نظر و یا سایر موارد است. برایجداسازی از اختلاف در خصوصیات فیزیکی استفاده می‌شود، مثلفراریت،حلالیتوضریب تقسیم مواد و ....
در آنالیز و جداسازی مواد مختلف از تکنیک‌های ویژه‌ای برحسب نوع و ساختار مواد ومخلوط‌ها استفاده می‌شود که یکی از آنها کروماتوگرافی است.

 

ریشه لغوی:
کروماتوگرافی (chromatography) ، در زبان یونانی chroma یعنیرنگ و grophein یعنی نوشتناست.

 

اطلاعات اولیه:


پر کاربردترین شیوه جداسازی مواد تجزیه‌ایکروماتوگرافی است که در تمام شاخه‌های علوم کاربردهایی دارد. کروماتوگرافی گروهگوناگون و مهمی از روش‌های جداسازی مواد را شامل می‌شود و امکان می‌دهد تا اجزایسازنده نزدیک به هممخلوط‌های کمپلکسرا جدا ،منزویو شناسایی کند

بسیاری از این جداسازی‌ها به روش‌های دیگر ناممکن است.



سیر تحولی رشد:


- اولین روش‌های کروماتوگرافی در سال 1903 بوسیله میخائیل سوئت ابداع ونامگذاری شد. او از این روش برایجداسازی مواد رنگیاستفاده کرد.


- مارتین و سینجدر سال 1952 به پاس اکتشافاتشان در زمینهکروماتوگرافیجایزه نوبلدریافت کردند.



توصیف کروماتوگرافی:




کروماتوگرافی را به دلیل اینکه در برگیرنده سیستمها و تکنیکهای مختلفی است نمی‌توان بطور مشخص تعریف کرد. اغلب جداسازی‌ها بر مبنای کروماتوگرافی بر روی مخلوطهایی از مواد بی‌رنگ از جمله گازها صورت می‌گیرد. کروماتوگرافی متکی بر حرکت نسبی دو فاز است. یکی از فازها بدون حرکت است و فاز ساکن نامیده می‌شود و دیگری را فاز متحرک می‌نامند. اجزای یک مخلوط به وسیله جریانی از یک فاز متحرک از داخل فاز ساکن عبور داده می‌شود.




جداسازی‌ها بر اساس اختلاف در سرعت مهاجرت اجزای مختلف نمونه استوارند.





روش‌های کروماتوگرافی





روش‌های کروماتوگرافی را می‌توان ابتدا بر حسب ماهیت فاز متحرک و سپس بر حسب ماهیت فاز ساکن طبقه بندی کرد. فاز متحرک ممکن است گاز یا مایع و فاز ساکن ممکن است جامد یا مایع باشد. کروماتوگرافی به چهار بخش اصلی تقسیم می شود:





اگر فاز ثابت ، جامد و فاز متحرک ، مایع باشد، به آن کروماتوگرافی مایع-جامد گویند.




اگر فاز متحرک ، گاز و فاز ثابت ، جامد باشد، به آن کروماتوگرافی گاز-جامد گویند.




اگر فاز متحرک ، مایع و فاز ثابت نیز مایع باشد به آن کروماتوگرافی مایع-مایع گویند.




اگر فاز متحرک ، گاز و فاز ثابت ، مایع باشد، به آن کروماتوگرافی گاز-مایع گویند.




انواع کروماتوگرافی


هر یک از 4 نوع کروماتوگرافی انواع مختلف دارد:



A- کروماتوگرافی مایع – جامد:

 

 

کروماتوگرافی جذب سطحی (Adsorption Chromatography) ، نمونه‌ای ازکروماتوگرافی مایع – جامداست که در آن عملجداسازیمواد بعلت متفاوت بودن جذب سطحی اجزای مختلف مخلوط و فاز ساکن (جامد) انجاممی‌گیرد.

 

ستون کروماتوگرافی جذب سطحی:
برایجداسازیمواد یک مخلوط ‏‏‏، می‌توان از ستون استفاده کرد. داخل این ستون با جامد فعالیمانندآلومین(فاز ساکن) پر شده است و با حلالی مانندهگزان(فازمتحرک) پوشیده شده است. هرگاه نمونه کوچکی از مخلوط در بالای ستون قرار گیرد ،نواری از ماده جذب شده تشکیل می‌شود،حلال با عبور خود ازمیان ستون اجزای مخلوط را با خود حمل می‌کند.

 

جداسازی کامل:
سرعت حرکت هر جزء‏ ، به میزان جذب سطحی آن بر روی ماده داخلستون بستگی دارد. به این ترتیب ، ماده‌ای که کم جذب شده است، سریع‌تر از ماده‌ای کهزیاد جذب شده است، حرکتمی‌کند. واضح است که اگر اختلاف بین جذب‌های سطحی به حدکافی زیاد باشد، جداسازی مواد کامل انجام خواهد گرفت. اجزایی که قابلیت جذب بالاتریدارند، در قسمت بالای ستون و اجسامی که کمتر جذب می‌شوند در قسمت‌های پایین ستون ،جذب خواهند شد.


نیروهای بین اجزا:
این نیروها ممکن است یا از نوعنیروهایواندروالسی ، مانند نیروهایی که در مورد آلومین است یا از نوعنیروهایالکترستاتیک باشند، مانندجداسازی یون‌هابوسیلهکروماتوگرافیتبادل یونی که در آن فاز ساکن یک ماده مبادله کننده یون است ، یا ممکن است ازیک ستون که ازماده مناسب متخلخلی پرشده، برای جدا کردن مواد حل‌شده بر اساس اندازهمولکول آنها استفاده کرد، مانند .
ژلی کروماتوگرافی


کروماتوگرافی لایه نازک
نمونه ویژه‌ای ازکروماتوگرافی جذب سطحی است که در این روش ، به جای اینکه جاذب را در یک ستوناستوانه‌ای پر کنیم، آن را بصورت لایه نازک روی یک صفحه شیشه‌ای یا لایهپلاستیکی یا ورقهفلزی قرار می‌دهیم.




مقایسه با کروماتوگرافی تقسیمی:
روش‌های جذب سطحی ، برای جداسازی موادانواع مختلفترکیبات شیمیاییبهتر هستند.
ظرفیت یک ستونجذب سطحی ، در واحد حجم ، غالبا بزرگتر از ظرفیت یک ستون تقسیمی بوده و گاهی ایناختلاف خیلی زیاد است.

کلمات کلیدی: